Top tien geneeskrachtige kruiden

De natuur biedt een eindeloze rijkdom aan gezondheid bevorderende planten en geneeskrachtige kruiden. De interesse van mensen in geneeskrachtige kruiden groeit. Maar bij welke kwalen kun je deze kruiden gebruiken? Welke delen gebruiken we? En hoe zit het met de geschiedenis van geneeskrachtige kruiden? Door middel van deze blog willen wij 10 geneeskrachtige kruiden onder de aandacht brengen.


Nummer 10: GoudsbloemGoudsbloem

In het Latijn heet de goudsbloem ‘Calendula Officinalis’. De oorspronkelijke calendula’s stonden in Zuid-Europa. Maar deze akkergoudsbloem komt in het wild haast niet meer voor. De goudsbloem wordt in de keuken vers of gedroogd gebruikt in soepen. De bloemen kunnen ook gebruikt worden als gele kleurstof. Als geneeskrachtige kruid is de bloem goed voor:

  • Voeten (Zwemmerseczeem, huidschimmel, wratten, eelt en likdoorns)
  • Mond en keel (Keelontsteking, keelpijn, amandelontsteking, spruw en aften)
  • De huid (Schaafwonden, snijwonden, psoriasis, insectenbeten en eczeem)
  • Het spijsverteringsstelsel (Maagzweren, maagdarmkrampen en darmontsteking)

Je kunt goudsbloem extract halen, dat erg goed werkt tegen een droge huid. Maar je hebt het ook in crème-vorm. De crème wordt gebruikt als wondzalf en verzacht en ontsmet tegelijkertijd. Goudsbloemcrème werkt wond-helend, kalmerend en zelfs antiseptisch.

De eerste keren dat er over Goudsbloemen werd geschreven, was in de 16e eeuw door de Grieken. De Goudsbloem werd in mythes verbonden aan dankbaarheid en liefdevolle herinneringen. In ons land werd de goudsbloem geassocieerd met de dood en was deze naast een symbool van welvaart, ook symbool voor bedroefdheid en verontrusting.

Nummer 9: Kamille

In het Latijn heet deze plant ‘Matricaria Recutita’. Deze geneesplant groeit over de hele wereld, behalve in tropische gebieden en poolgebieden. Het is duizenden jaren gebruikt als geneeskruid en vandaag de dag is het nog steeds een populair geneeskrachtig middel. Deze plant wordt niet vaak in de keuken gebruikt. Als geneeskrachtig kruid is kamille goed voor:

  • De zenuwen (Rusteloosheid, stress, prikkelbaarheid, angst, boosheid en irritatie)
  • Maag en darmen (Zuurbranden, opgeblazen buikgevoel, braken en maagzweren)
  • Verkoudheid (Koorts, loopneus, zere keel, verstopte neus en vermoeidheid)
  • Uitwendig gebruik (Gorgelen bij keelpijn, crèmes bij huidaandoeningen en olie bij een droge huid)

Door de eeuwen heen werd kamille voorgeschreven tegen vrouwenkwalen. Het plantje staat ook bekend als plantendokter. Als kamille ernaast wordt geplant, knappen zieke plantjes helemaal op. Het is dan ook niet vreemd dat in 1987 kamille werd uitgeroepen tot ´Geneeskrachtige Plant van het Jaar´.

De wetenschap heeft de koortswerende werking van kamille onderzocht. En het bleek dat kamille inderdaad effectief is. Ook prezen vele geneeskundige grootheden uit het oude Griekenland kamille om haar medicinale werkingen.

Nummer 8: Echinacea

De Latijnse naam voor deze plant is ‘Echinacea Purpurea’. In Nederland wordt de naam Zonnehoed gebruikt en is hij veel te vinden als sierplant in tuinen.Noord Amerikanen aten ze als eerste de wortel tegen diverse aandoeningen. De bloem heet purpurea vanwege zijn kenmerkende purperrode kleur. De plant wordt al eeuwen gebruikt om zijn geneeskrachtige eigenschappen. De wortel is het meest voedzame deel van de Echinacea. Als geneeskrachtig kruid is de Echinacea goed voor:

  • De huid (Eczeem, koortsblaasjes, acné, psoriasis, zweren en ontstoken wonden)
  • Keel, neus en oor (Verminderde weerstand, keelpijn, griep, oorontsteking en luchtwegeninfectie)
  • Vrouwenkwalen (Candida-vaginitis, eileiderontsteking, en baarmoederontsteking)
  • Urineweginfecties (Blaasontsteking, prostaatontsteking, nierontsteking en plasbuisontsteking)

In Noord Amerika gebruikten ze de Echinacea om op te kauwen, omdat dit helpt tegen keelpijn, tandpijn en abcessen in de mond. Rond 1880 onderzocht westerse arts H.C.F. Meyer de plant, en liet andere artsen de genezende werking zien. In de twintigste eeuw stond de plant vooral bekend om zijn immuun stimulerende werkzaamheid.

Ook bevat de wortel van de plant goede vetzuren. De wortel heeft namelijk alfa-linoleenzuur in zich. Alfa-linoleenzuur is een essentiële vetzuur. Deze zuren zijn nodig voor een lichaam om goed te functioneren maar kunnen niet in het menselijk lichaam zelf aangemaakt worden. Dat maakt de wortel een uitstekende bron van goede voedingsstoffen.

Nummer 7: Valeriaan

De officiële naam van valeriaan is Valeriana Officinalis. Valere bekent in het Latijn ´gezond zijn´. In vele landen is valeriaan verbonden aan de kat. Katten zijn namelijk gek op valeriaanwortel. De wortels zijn het enige deel wat gebruikt wordt voor. Deze wordt zowel droog als vers gebruikt. Het wordt in kleine hoeveelheden gebruikt in vruchtendranken, ijs en snoep. Maar het beste kun je van Valeriaan thee zetten voor het medicinale effect. Dan is valeriaan namelijk goed bij:

  • Zenuwen (Stress, rusteloosheid, hartkloppingen, concentratieproblemen en bezorgdheid)
  • Moeheid (Irritatie door slaaptekort, vermoeide ogen, bleek zien, sloomheid)
  • Krampen (Nekpijn, rusteloze benen, menstruatiepijn en spijsverteringsstoornissen)
  • Ontwenningsverschijnselen (Ontwenning van nicotine en middelen zoals benzodiazepine)

Valeriaan wordt al in de 5e eeuw v.Chr. gebruikt als kalmerend en ontspannend middel. In de Middeleeuwen gebruikte men het middel bij epilepsie en een overmatige prikkelingen. Tijdens de eerste wereldoorlog werd valeriaan onder andere gebruikt om de bevolking te kalmeren. De geur van valeriaanwortel vinden mensen meestal niet lekker ruiken. Maar de geur is wel zeer aantrekkelijk voor katten, ratten, muizen en andere knaagdieren.

Valeriaan staat vooral bekend om zijn werking op de slaap. Het is het beste als het gedurende twee tot vier weken wordt ingenomen. Het werkt dus niet gelijk na de eerste inname. Het voordeel van valeriaan is dat je gewoon helder weer opstaat. Je hebt geen last van gewenning of verslaving zoals bij sommige chemische slaapmiddelen.

Nummer 6: Lavendel

‘Lavandula angustifolia’, oftewel lavendel, staat bekend om zijn paarse bloemen en lekkere geur. Door die lekkere geur wordt het vaak gebruikt in zeepproducten. Je kunt het echter ook eten en je kunt er zelfs limonade van maken. De geneeskrachtige ingrediënten van lavendel zijn vooral te vinden in de etherische oliën van de bloemen. De lavendel kan inwendig worden gebruikt in de vorm van capsules en tabletten. En de tinctuur van lavendel heeft positieve effecten op de huid door het op te smeren. Lavendel ’s geneeskrachtige werking komt vooral tot zijn recht bij:

  • Spanningsklachten (Hoofdpijn, nekpijn, nervositeit, hoge bloeddruk en angst)
  • Maag en darmen (Eetlustverlies, opgeblazen gevoel, buikpijn en verstoppingen)
  • De huid (Acné, droge hoofdhuid, littekens, eczeem en geïrriteerde huid)

Lavendel verlicht en versnelt cel productie. Daardoor kan het jeuk verlichten en gaat het huidveroudering tegen. Dit is omdat de lavendelolie de aanmaak van collageen versnelt en zo de huid elastischer maakt.

Lavendel is oorspronkelijk afkomstig uit het Middellandse Zeegebied, en is zo rond het jaar 1000 door monniken geïntroduceerd. In de Middeleeuwen werd het gebruikt tegen stank en ongedierte. Lavendel begon na de 16e eeuw gebruikt te worden zoals het vandaag de dag voornamelijk bekend staat, als geur in bad etc. De Franse parfumindustrie heeft ook flink gebruik gemaakt van lavendel.

Nummer 5: Sint-janskruidsintjanskruid

Het sint-janskruid (Hypericum perforatum) is bekend omdat het de stemming verbeterd. Sint-janskruid beïnvloedt de lichaamseigen stoffen die een rol spelen bij emoties, in de hersenen. Sint-janskruid vermindert de werking wel van sommige medicijnen. Daarom raden wij aan om met je arts of apotheker in gesprek te gaan voordat je deze combinatie gaat gebruiken. Dit middel kun je gebruiken bij:

  • Infecties (Herpes simplex, klier-koorts, en griep)
  • Depressie (Vermoeidheid, gewichtsverandering, duizeligheid, neerslachtigheid en concentratieproblemen)
  • Huidproblemen (Wonden, winterhanden, zweren, brandblaren en zelfs splinters)

Sint-Janskruid olie wordt uitwendig gebruikt. Ook kan deze kruid producten geel kleuren. De thee van Sint-Janskruid moet je niet drinken voor de smaak. Het gebruik van Sint-Janskruid in de keuken komt haast niet voor.

Wel staat het al heel lang bekend om zijn medicinale gebruik. In het oude Griekenland gebruikten artsen het voor heel wat aandoeningen. In de middeleeuwen hingen mensen Sint-Janskruid op hun zolders omdat ze hiermee dachten kwade geesten en heksen te verjagen.

Nummer 4: Rozenbottel

De Latijnse naam voor rozenbottelstruik is Rosa Canina; dat betekent ´Roos van de Hond´. De naam stamt af van het gebruik om de beet van een dolle hond te behandelen. Rozenbottel zorgt voor een betere weerstand. Dit komt door de hoeveelheid gezonde voedingsstoffen.  Er zit 10 keer zoveel vitamine C in een rozenbottel als in sinaasappel. Daarnaast ontdekten mensen dat er vitamine A, B en het mineraal kalium in rozenbottel zit. Rozenbottel wordt als geneeskrachtig middel gebruikt bij:

  • Vitaminegebrek (Vermoeidheid, voorjaarskuren, scheurbuik, bloedend tandvlees en verminderde wondgenezing)
  • Weerstandsverbetering (Infectieziekten, koorts, verkoudheid en luchtwegenaandoeningen)
  • Artrose en artritis (Kraakbeenschade, gewrichtspijn, zenuwpijn en ontsteking van de slijmvlieslaag)

Er is ontdekt dat 2000 jaar geleden men al rozenbottel at. De resten van rozenbottel zijn gevonden in potten uit die tijd. Dit is ook niet heel gek aangezien de roos al sinds oudsher een veel ingezette plant is. De roos wordt in geneeskunde al vanaf de 13e eeuw gebruikt.

Rozenbottel wordt sinds de 17e eeuw gebruikt als oogbad tegen oogbindvliesontsteking. Vlak voor de tweede wereldoorlog ontdekten wetenschappers hoe gunstig rozenbottel (door zijn vitamines) is voor de weerstand. Daarom maakte ze van de rozenbottel siroop. Deze kun je nog steeds halen in de supermarkt maar alleen in afgezwakte vorm.

Nummer 3: Hennep

Hennep (cannabis) is in Nederland als medicijn alleen op recept verkrijgbaar in de apotheek. Het staat dan ook voornamelijk bekend om zijn mogelijke recreatieve gebruik. Het is wel een oeroude medicinale plant. Hennep heeft een pijnstillende werking. Wel is het belangrijk om te vermelden dat er veel verschillende soorten pijn zijn, en deze reageren allemaal anders op hennep. Bij verschillende aandoeningen kan hennep verlichting geven, zoals bij:

  • Pijn (Ontstekingen, spastische pijn, migraine, gewrichtsaandoeningen en bij chronische pijn door aids of kanker )
  • Eetstoornissen (Bij boulimia en anorexia als eetlustopwekker)
  • Longziektes (Vermindert de hoest bij bronchitis en astma-aanvallen maar kan bij mensen die het niet medicinaal gebruiken deze ziektes juist veroorzaken).

Medicinaal gebruik van hennep bestaat al sinds 5000 jaar geleden. Een Chinese keizer zorgde voor de eerste vermelding hiervan. Hij raadde toen al hennep aan als genezend middel. Er is zelfs een referentie naar hennep in de bijbel. Over een recept voor huidolie schreven ze in het oude testament. Cannabisolie wordt gezien als wondermiddel voor de huid. Dit komt door de antibacteriële eigenschappen.

Hennep was één van de populairste pijnstillers voor de uitvinding van aspirine. In recentelijke jaren is er onderzoek gedaan naar THC in hennep en het voorkomen van de verkalking van aderen. Hennep wordt ook gebruikt bij de behandeling van heroïneverslaving en alcoholisme.

Nummer 2: Brandnetel

Er zijn twee soorten brandnetels. De grote brandnetel (Urtica dioica) en de kleine brandnetel (Urtica urens). De grote brandnetel staat voornamelijk bekend om zijn geneeskrachtige werking. Er zijn op het internet zat recepten te vinden voor brandnetelsoep en thee. Ondanks dat de plant ook bekend staat om zijn pijnlijke effect op de huid, heeft hij ontzettend veel voordelen. Brandnetel wordt gebruikt bij:

  • De nieren en urinewegen (Blaasontsteking, prostaatproblemen, nierontsteking en nierstenen)
  • Pijn (Gewrichtsklachten, spierpijn, hoofdpijn, bloeduitstortingen en blauwe plekken)
  • Maag en darmklachten (Slechte spijsvertering, ontstekingen, diarree en constipatie).

De Romeinen gebruikten de plant om zichzelf warm te houden. Ze wreven de plant over hun huid of gebruikten olie in het geval van reuma. Hippocrates kwam er in 400 v.Chr. achter dat de brandnetel vochtafstotende eigenschappen had.

Brandnetels hebben grote hoeveelheden calcium, zink, silicium zwavel en vitaminen B. De kruid wordt ook gebruikt bij haaruitval, slechte haargroei en broze nagels. Brandnetelthee laat het lichaam van binnenuit zuiveren. Het werkt namelijk bloedzuiverend, verwijdert urinezuur. Bovendien zorgt het voor de aanmaak van rode bloedlichaampjes en ijzer- en kalkopname.

1: Ginseng

De minder bekende naam is ‘panax ginseng’. ´Pan´ betekent in het Grieks alles en ´axos´ betekent medicijn. Een alles genezend medicijn. In de westerse wetenschap geloofden ze lang niet in de werking van ginseng. Maar tegenwoordig hebben onderzoeken daadwerkelijk de geneeskrachtige werking van de wortel bevestigd. Ginseng wordt bijvoorbeeld gebruikt bij:

  • Stress (Overwerktheid, gemoedstoestand, overspannenheid, werken onder druk, negatieve stemmingen)
  • Diabetes (Lichaamszwakte, Bloedsuikerspiegel, huidjeuk, hypoglykemie en dorst)
  • Gebruik als afrodisiacum (Overgangsklachten, menstruatiepijn, impotentie, erectiestoornissen, libidoverlies en steriliteit)

In Korea, Japan en China staat de wortel al meer dan 2000 jaar om zijn geneeskrachtige werking. Panax ginseng werd voor het eerst in 1710 in Japan gecultiveerd. Ginseng kwam in de vroege Middeleeuwen naar Europa. De wortel is toen gelijk verbannen in Europa. Het werd gezien als duivelsmiddel. Later was het weer toegestaan maar pas in de laatste 50 jaar zijn we in het westen weer  geïnteresseerd in ginseng. Ondertussen is de plant de meest onderzochte geneeskrachtige wortel. En door deze onderzoeken staat het eindelijk bekend om zijn goede werking.

Deze kruid staat dan ook absoluut bij ons op nummer 1. Hij bevat verreweg de meeste positieve en diverse geneeskrachtige kenmerken. Er zijn haast geen bijwerkingen bij minimaal gebruik. Ginseng is niet verslavend. Voor mensen met verslavingen helpt het zelfs bij de ontwenningsverschijnselen als ze stoppen. Let wel op dat je de normale dosis neemt.

10 keer groen voor in je voedselbos

Ben je geïnteresseerd in het maken van een voedselbos? Of heb je er al een en wil je weten welke bomen en gewassen niet mogen ontbreken in je tuin? We hebben voor je een top tien gemaakt. Zodat de keuze aan groen in je voedselbos wat makkelijker gemaakt wordt.

De lagen

Zoals we in onze blog wat is een voedselbos vertellen kennen de meeste voedselbossen zeven lagen. Als je midden in een voedselbos zou staan, vallen deze lagen je waarschijnlijk niet gelijk op. Maar deze lagen zijn belangrijk voor een goed functionerend voedselbos.

De verschillende lagen gaan van een voedselbos gaan van hoog naar laag: Het begint met grote notenbomen, gevolgd door wat kleinere fruitbomen. Daarna komen de fruitstruiken en op de bodem; groenten, kruiden en bloemen. Op en onder de grond heb je dan bijvoorbeeld nog knolgewassen en kruipers. En tussen dit alles door slingeren zich klimmers terwijl op oud hout paddenstoelen en zwammen groeien.

Een goed ontworpen voedselbos levert zo’n 9 maanden per jaar allerlei eetbare producten op. Maar je wil natuurlijk wel producten hebben die makkelijk te planten en te kweken zijn. Ook is het een optie om je overschot aan gewassen te verkopen en zo nog wat geld te verdienen. Met dit in gedachten volgt hier de top tien.


10. De walnotenboom

Walnotenbomen zijn bijzonder mooie bomen die al vele jaren in Nederland geplant worden. Ze zijn onderhoudsvrij en werpen makkelijk hun vruchten af. De bloeitijd van deze boom duurt van mei tot juni. Je hoeft niet zelf een ladder op te klimmen om de walnoten te plukken. Ze vallen namelijk zo, zelf van de boom af.

De boom is zelf bestuivend en winterhard. Als de boom volwassen is, dan is hij zo’n 10 tot 15 meter hoog. Ze moeten wel in het zonlicht staan in een open, doorwortelbare grond. Dus geen zure bosgrond of veengrond. Wat ook nog eens een mooi voordeel is; de walnotenboom verdrijft muggen. Je zult dus in de zomer zonder gestoken te worden heerlijk kunnen genieten van je voedselbos.

9. De appelboom

We snappen dat het lastig is te kiezen uit al die verschillende soorten fruitbomen. Uiteraard hangt je keuze samen met de voorkeur voor een smaak. Onder de appelbomen hebben we de Elstar uitgekozen als de beste. Een sappige appel met een rode blos, erg geschikt voor appelmoes of appelsap.

Elstar kan geplukt worden vanaf de tweede week van september tot eind september en is tot eind augustus te bewaren. Deze appelboom kan tot 6 meter lang groeien. Alle soorten fruitbomen moeten de eerste 2 tot 3 jaar ondersteund worden met boompalen en boombanden. Dit is om te voorkomen dat de boom scheef gaat groeien. In tegenstelling tot de notenboom moeten fruitbomen wel gesnoeid worden.

8. De perenboom

Ook bij de perenboom kun je uit verschillende soorten kiezen. Onze voorkeur ligt bij de Conference peer. Ongetwijfeld is dit de meest bekende perensoort. De Conference groeit namelijk op bijna alle ondergronden. Je moet er wel voor zorgen dat de grond niet te nat is en voedselrijk.

De boom moet op een zonnige plek staan, zodat er voldoende zonlicht op de peren kan vallen. De boom wordt zo’n 4 meter hoog. In april bloeit deze perenboom met witte bloesem. Rond september oogst je de peren. Je hoeft geen extra perenboom in de buurt te planten om een goede oogst te krijgen, want de boom is zelf bestuivend. Ideaal voor in een voedselbos, in plaats van de peren in de winkel te kopen, pluk je ze zo van de boom.

7. De bosbesstruik

De bosbes groeit aan lage struiken in het bos. De vrucht is prachtig donkerblauw gekleurd. De bosbes groeit laag aan de grond, terwijl de struik van een blauwe bes wel 2,5 meter hoog wordt.

Deze struik is sterk, bestand tegen slecht weer en geeft vrij veel fruit. De bessen zijn middelgroot en hebben een goede smaak. Ze rijpen in Augustus af en ze zijn zeer goed resistent tegen ziekten. De struik word ongeveer 1,5 tot 2 meter hoog en 150cm breed. Bosbessen rijpen één voor één af, en verdwijnen zoals vele bessen als sneeuw voor de zon. Dit is dankzij de merels en de lijsters. Dus als je wil profiteren van deze struik, wees de vogels dan voor.

6. Chinese bieslook

De ‘Allium ramosum’, of gewoon Chinese bieslook bloeit met lekker ruikende witte bloemen in de zomer. De bloemschermpjes zijn wat groter en opener dan die van gewone bieslook. Maar het eindproduct is hetzelfde. Chinese bieslook smaakt een beetje naar normale bieslook en een beetje naar knoflook.

De plant kan 20 tot 50 centimeter hoog worden. Hij bloeit in juli tot oktober in de zon of in halfschaduw. Chinese bieslook kan temperaturen aan tot -23°C.  Ze houden van een grond die voornamelijk droog is, maar niet te droog. Zorg ook voor een kalkrijke, goed bemeste grond. De Chinese bieslook kan meegekookt worden in warme gerechten. Chinese bieslook stimuleert de eetlust en spijsvertering en wordt in de Chinese keuken toegepast om haar vocht afdrijvende werking.

5. Druiven

Een goede druivenoogst is absoluut mogelijk in Nederland. En een voedselbos is hier de ideale plek voor. Druiven kweken is namelijk niet moeilijk. De beste tijd om een druif te planten is tussen september en maart. De druiven moeten echter wel in de volle zon staan. En het is een slim idee om eerst een steunconstructie neer te zetten om later de takken aan vast te binden. De plant kan een volgroeide lengte hebben van 4 meter.

Er zijn wel veel druivensoorten om uit te kiezen. Maar een goede druif om in je voedselbos te laten groeien is de Vitis vinifera ‘Bianca’. Dit soort is namelijk ziekteresistent en ook nog eens vorstbestendig. In augustus zijn de druiven gerijpt. Deze druif geeft een gemiddelde opbrengst, en is heerlijk om zo te plukken en rechtstreeks uit je voedselbos te eten. Je zou er ook eventueel wijn van kunnen maken.

4. Pastinaak

Het is een Europese historische wortelgroente met zoete smaak. Het is niet zonder reden dat de pastinaak veel verbouwd werd vanaf de Romeinse tijd tot de 17e eeuw. Het liefst groeien pastinaken in een lichte, wat zanderige grond. Pastinaken houden er van om een zonnig plekje te hebben.

Wat wel belangrijk is om te onthouden; pastinaak zaden hebben maar een kort leven. We raden dan ook aan om ze te kopen vlak voordat je ze wil planten. Zo heb je de hoogste kans om mooie pastinaken te krijgen. De pastinaak staat ook op de lijst om zijn lange houdbaarheid. Je kunt dit gewas namelijk na het telen, 2 tot 3 weken op een donkere koude plek bewaren.

3. De zoete aardappel

Het kweken is niet gebruikelijk met ons klimaat, toch is het mogelijk. De zoete aardappel moet op het zonnigste en warmste plekje in je voedselbos staan. De grond moet het liefst zo voedzaam en goed losgemaakt zijn. Zware kleigrond belemmert de groei en veroorzaakt schimmels. De zoete aardappel wordt vermeerderd met het pootgoed. Je stopt nieuwe, kleine aardappels in de grond. Deze groeien en zullen uiteindelijk een hoop nieuwe zoete aardappelen opleveren. Je doet dit het best in maart, april of mei.

De plant kent haast geen vijanden in onze gebieden, alleen slakken lusten de jonge blaadjes. Oogsten doe je vlak voor de eerste vorst, vanaf oktober/november. De plant is niet winterhard maar wel lang te bewaren. Ze worden steeds populairder. In vergelijking met vier jaar geleden gaan er namelijk dubbel zoveel over de toonbank.

2. Bramen

Ook een ideaal stuk fruit voor in je voedselbos; de braam. Hieronder vallen ook weer verschillende soorten. Een goed groeiende doorn-loze braam met een zeer goede productie en een lange oogsttijd is de ‘Black Satin’. De braam heeft erg opvallende roze bloemen en deze trekken veel bijen aan. De bloeitijd is van eind april tot begin juni. Hij kan tot wel 60 centimeter hoog worden.

De bramenplant staat graag in de volle zon. En uiteraard zijn deze ook bestand tegen de Nederlandse vorst. Ze groeien het best in een lichtzure grond en vragen dan ook een organische meststof. Wat mooi meegenomen is, de plant heeft geen doorns. Dat maakt de bramen dus een stuk makkelijker om te plukken, en ook gelijk kindvriendelijk.

1. Aardbeien

De makkelijkste manier voor aardbeien kweken is om mini-plantjes of volgroeide planten te kopen. Je kunt ook zelf de zaadjes kopen. Aardbeien zijn planten die van nature op schaduwrijke bosbodems voorkomen. Aardbeien kunnen in het voedselbos dus het beste ingezet worden als bodembedekkers. Er zijn echter wel verschillende soorten aardbeien: vroege, late en doordragers. Als je ze alle drie zou telen, dan verdeel je de oogst over een paar maanden in plaats van enkele weken.

Onthoudt ook dat je na twee tot drie jaar de aardbeienplanten moet vervangen. De beste planttijd voor nieuwe planten is april of juli-augustus. We raden de Fragaria ‘Ostara’ aan. Deze heeft grote sappige vruchten. Deze aardbei blijft doorbloeien en vruchten produceren. Je kunt de vruchten van juni tot ver in de herfst plukken. En van deze lekkere aardbeien kun je natuurlijk ook jam maken. De jam is ook leuk om te verkopen en zo dus bij te verdienen.

Handige websites

Deze top tien bestaat uit onze favorieten. Maar natuurlijk is de beste optie om zelf te kijken welke gewassen het beste op je wensen aansluiten. Daarom hebben we hieronder nog even een paar websites onder elkaar gezet. Op deze websites staat informatie over verschillende voedselbos gewassen.

  • https://www.voedselbos.eu/catalog/index.html
  • https://www.hetmoestuinhuis.nl/plantenlijst/
  • http://www.thedesertecho.com/blog/food-forest-gardens-planting-guide/
  • https://www.kienekweekcirkel.nl/achtergrond/54-verdieping/45-voedselbos
  • https://www.hetkanwel.nl/2015/02/02/zo-richt-je-je-eetbare-tuin-het-beste/

 

 

 

Voedselbossen in Nederland

voedselbos aanleggen

Stel je voor. Je hoeft niet meer voor je groenten, fruit, noten en kruiden naar de supermarkt. Je kunt gewoon je achtertuin inlopen. Of naar een bos in de buurt gaan, en hier in de natuur de nodige dingen pakken. Een mooi concept? Dan zijn voedselbossen iets voor jou!

In deze blog vertellen we je over:fruitboom voedselbos

  • Wat een voedselbos is.
  • De verschillende lagen van het bos.
  • Het aanleggen van een voedselbos en de kosten hiervan.
  • De voordelen van een voedselbos.
  • Waar je deze voedselbossen in Nederland kunt vinden.

Wat zijn voedselbossen?

‘Een voedselbos is een tuin of landschap opgezet als een natuurlijk ecosysteem, maar gericht op productie van voedsel en andere voor de mens bruikbare producten. Een goed functionerend voedselbos kan een aardige opbrengst per hectare opbrengen’.

Voedselbossen bevatten onder andere fruit- en notenbomen, struiken, meerjarige groenten, kruiden en wijnstokken.

Het plaatsen van veel verschillende soorten planten is erg nuttig omdat deze insecten aantrekken om de fruitgewassen te bestuiven.

Bostuinen zijn ’s werelds oudste vorm van landgebruik. Ze zijn ontstaan ​​in de prehistorie langs oerwouden en rivieroevers. Tijdens het proces van mensen die hun directe omgeving wilden verbeterden, werden nuttige bomen herkend, beschermd en verbeterd.

Terwijl ongewenste soorten werden weggehaald. Werden de beste, vreemde soorten uitgekozen en geplant in de omgeving van de verblijfplek.

De verschillende lagen Lagen van een voedselbos

  • De kroonlaag bestaat uit de grootste bomen. Het is gebruikelijk om notenbomen in deze laag te zien.
  • De tweede laag bestaat uit de kleinere bomen. Denk hierbij aan de meest bekende fruitbomen.
  • De struiklaag vult de gaten van een voedselbos. Meestal bestaat de struiklaag uit fruitstruiken die het hele seizoen door fruit geven.
  • In de kruidlaag duiken kruidachtige planten en groenten op waar ze kleine stukjes zonlicht kunnen vinden.
  • De horizontale laag heeft de bodembedekkers. Deze zijn goed aangepast aan de schaduwrijke omgevingen.
  • De ondergrondse laag wordt beschermd door de horizontale laag. Hier groeien de ondergrondse groenten.
  • De verticale laag, deze klimmers gebruiken de kroonlaag om zo goed mogelijk te kunnen groeien. Denk hierbij aan de druif bijvoorbeeld.

Een voedselbos aanleggen

Voedselbossen hebben veel voordelen. Ze verstoren de grond niet. In tegenstelling tot eenjarige landbouw. Een voedselbos verrijkt juist de bodem en heeft hiermee een positieve invloed op de biodiversiteit.

Wanneer de bladeren vallen en planten afsterven in de herfst, zorgt dit voor een rijke composterende bodemlaag, en zo helpt dit de grond ook weer. Daardoor kan het voedselbos helpen om land, biodiversiteit en leefgebied te herstellen. En tegelijkertijd een eetbare opbrengst te geven.

Kosten voedselbossen

De kosten hangen uiteraard af van de grootte van het voedselbos. De ontwikkelkosten van een voedselbos kun je uitrekenen. Het totale kostenplaatje hangt af van meerdere factoren.

De belangrijkste zijn:

  • De grondaankoop
  • Ontwerpkosten
  • De grondaankoop
  • De aanleg en infrastructuur

De kosten van de benodigde planten liggen daarentegen lager omdat een voedselbos bijna alleen werkt met permanente gewassen. Dus je hoeft niet elk seizoen nieuwe planten te kopen. Voor grote bossen gaat ‘De Stichting Voedselbosbouw NL’ uit van een prijs van 30.000 euro per hectare. Bij een voedselbos zul je dus eerst moeten investeren, voordat je kunt profiteren.

In de beginfase worden bomen gekocht en geplant, de waterhuishouding moet aangepast worden en de bodem moet bedekt worden met organisch materiaal. In deze fase zal de opbrengst nog beperkt zijn, maar over de jaren heen zal de productie flink groter worden.

De voordelen van voedselbossen

Een flinke investering dus een voedselbos. Maar er zitten veel voordelen aan. Zoals:

  • Een hectare voedsel bos produceert in één jaar gemiddeld ruim twee keer meer biomassa dan een hectare landbouwgrond. En dat gaat helemaal vanzelf. Zonder dat daar kunstmest of pesticiden voor nodig zijn.
  • Een voedselbos is door zijn opbouw, bestand tegen droogte en overstromingen.
  • Bovendien blijft de bodem vruchtbaar. Ook kan een voedselbos worden gebruikt om vervuilde bodems weer gezond te maken.
  • De bodemerosie en waterafvoer wordt vanzelf beheerst.
  • Voedselbossen worden voorzien van hun eigen voedingsbehoeften, door jaarlijkse bladval.
  • Aangezien het voedsel wat je uit de bossen haalt, volledig biologisch is. Helpt dit mee aan een goede gezondheid doordat je geen onnatuurlijk stoffen eet.ongedierte voedselbos
  • Uitstekend voor dieren in het wild. Ze kunnen van het voedselbos hun leefomgeving maken. Daarbij worden ook de goede insecten aangetrokken.
  • Zonlicht wordt veel effectiever gebruikt dan bij monocultuur systemen.
  • Het ziet er mooi uit. En voor kinderen bieden ze geweldige ruimtes voor spelen, leren en ontspannen.

De opzet van een klein voedselbos aan huis.

Als je zelf een voedselbos wilt beginnen moet je als eerst een geschikte plek vinden.

Je kunt bijvoorbeeld een ongebruikt deel van je tuin transformeren tot een mini-voedselbos. Dit kan een onbelangrijk stuk grond zijn in je tuin, bijvoorbeeld naast de garage of bijvoorbeeld achter een schuur.

Voedselbossen appelboom

Ook is het als je een voedselbos gaat maken, waarschijnlijk een goed idee om je dieet aan te passen. Om zo meer dingen op te nemen die een bostuin kan produceren. Natuurlijk kun je ook enkele niet-vaste planten plaatsen, of gewoon een deel van je tuin als klein voedselbos hebben. En een ander deel gebruiken om je uien, salades, aardappelen, kool en andere eenjarige gewassen te laten groeien.

 

Voedselbossen in Nederland zelf ervaren

Ben je enthousiast geworden? En zou je zelf wel eens een voedselbos met je eigen ogen willen zien. Dat kan op meerdere plekken in Nederland. In veel voedselbossen worden rondleidingen gegeven.

Ten slotte hebben we de voedselbossen in Nederland voor je op een rijtje gezet per provincie.   Staat er een voedselbos nog niet tussen die er wel tussen moet? Dan kun je ons mailen via info@vrijbuitersnest.nl en voegen we het aan de lijst toe.

Overijssel:

Gelderland:

Noord-Brabant:

Utrecht:

Zuid-Holland:

Noord-Holland:

Flevoland:

Friesland:

Limburg:

Groningen:

Drenthe:

  • MedumeSchoonloërweg 9443, Schoonloo

Kortom; er zijn dus genoeg voedselbossen te vinden in Nederland. We raden dan ook zeker aan om deze een keer te bezoeken. Er valt erg veel te ontdekken, en er is nog een reden waarom. Het is  enorm gezond, leerzaam, en leuk om een dagje de natuur in te stappen.

Aquaponics: De ins en outs voor beginners

duurzaam verbouwen

Aquaponics

Aquaponics is de meest efficiënte methode om voedsel te verbouwen, door aquacultuur en hydrocultuur te combineren in een gesloten systeem. In deze blog vertellen we je alles wat je moet weten over aquaponics.

Zo ontdek je;

  • wat aquaponics precies is
  • hoe een aquaponicsyteem werkt
  • wat je nodig hebt om te starten
  • wat de voor- en nadelen zijn
  • hoe de toekomst van aquaponics eruit ziet.

Wat is aquaponics precies?

Aquaponics is een systeem voor het kweken van vissen en planten tegelijkertijd. Vissen produceren onder andere door hun ontlasting afvalstoffen die veranderen in nitraten en ammoniak. Een hoge concentratie van nitraat en ammoniak in het water is niet goed voor de vissen, maar ze zijn geweldige meststof voor planten. Terwijl de planten deze voedingsstoffen opnemen zuiveren ze het water en voegen zuurstof aan het water toe, wat in ruil daarvoor weer nodig is voor de vissen.

Aquaponics is geen nieuw concept. De eerste vormen van aquaponics-systemen werden al gebruikt door de oude Azteken rond 1000 na Christus. Moderne aquaponics is iets meer hightech, maar het is nog steeds een efficiënte en milieuvriendelijke manier om voedsel te produceren.

Hoe werkt het?

Het woord aquaponics komt van de woorden aquacultuur (het telen van vissen of andere dieren op waterbasis). En het woord hydrocultuur (waar planten worden gekweekt in een steriele tank of volledig in water). Het hele idee bestaat uit drie stappen.

  • De vissen krijgen voedsel en produceren hierdoor ammoniakrijke afval. Dit afval verspreidt zich in het water. Het effluent-rijke water is giftig voor vissen in hoge concentraties. Maar ze zijn essentieel voor plantengroei, dus wordt het afvalwater naar de kweekbedden gepompt. In plaats van dat je kunstmest moet geven aan de planten zelf, zorgen de vissen hiervoor. En de zuurstof die de planten afgeven, zijn weer nodig voor de vissen.
  • De bacteriën die in de kweekbedden groeien, helpen onzuiverheden af te breken en als gevolg daarvan blijft stikstof achter, wat een essentiële voedingsstof is voor planten.
  • De plantenwortels filteren het water dat nu voedingsstoffen voor de vissen bevat en wordt terug naar de vissen gepompt. De cyclus herhaalt zich dan.

Waar uit bestaat een aquaponicssysteem?

Een standaard aquaponics systeem bestaat uit drie basisdelen die samenwerken:

  • De vis tank: Hierin leven de vissen.
  • Een broeibed: Hier groeien de planten.
  • Een pomp: Het hoofd van het systeem dat het water rond pompt.

Online zijn er verschillende websites waar je de benodigdheden voor een aquaponics systeem kunt halen. Het blijft wel iets wat je het beste zelf in elkaar kunt zetten.

Benodigdheden:aquaponics planten

Voor Aquaponics heb je twee onderdelen nodig. Het gedeelte aquacultuur, dit bestaat uit een aquarium met vissen of waterdieren. En een hydrocultuur bestaande uit een bak met planten. Een Aquaponicssysteem bestaat verder uit een tank. Opgegeten voedsel en afvalstoffen worden bewaard hier. En een bio filter waar bacteriën kunnen groeien en de ammoniak in het water kunnen omzetten in nitraat.

Welke groenten en vissen kunnen erin?

Het soort vis dat je gebruikt in aquaponics heeft geen effect op de gewassen die verbouwd worden. Maar uit welke vissen kun je kiezen? En wil je bijvoorbeeld eetbare vissen, of ga je alleen maar de groenten oogsten?

Veel groene bladgroenten groeien prima in een aquaponics systeem, maar dit zijn de meest geschikte soorten:

  • Kool, sla, basilicum, tomaten, okra, meloen, bonen, erwten, koolrabi, waterkers, radijs, aardbeien, uien, rapen, pastinaak, paprika, komkommer, snijbiet, spinazie en bloemkool.

Als je gaat besluiten welke vissen je erin wil, moet je je eerst afvragen of je met koud of warm water wil werken. Een paar vissen voor een koud water systeem zijn:

  • Forel, rietvoorn, karper, Europese meerval, baars en de goudvis.

Deze koudwatervissen zijn een goede keuze voor als je de tijd hebt om langzaam op te starten met je eigen aquaponics systeem. Een alternatief is werken met warmwatervissen. Hierbij is de toevoer van energie om de temperatuur goed te houden uiteraard lastiger. Maar het voordeel is een veel snellere oogst. Aquaponics kunnen werken met:

  • Omegabaars, Afrikaanse meerval, tilapia, Barramundi, zilverbaars en de graskarper.

Wat maakt aquaponics zo interessant?

Aquaponics is een van de groenste en meest unieke manieren om voedsel te verbouwen. Omdat de enige energie die het nodig heeft elektrisch is, kun je gemakkelijk gebruik maken van zonne-, wind- of waterkrachtbronnen.groenten verbouwen aquaponics

Aquaponicsystemen zien er uit alsof ze veel water nodig hebben. In werkelijkheid gebruiken ze eigenlijk, maar 10% van het water dat nodig is voor landbouw op het veld. In plaats van water te lozen of te verspillen, recirculeren aquaponicsystemen het water erg effectief. Wat ook interessant is, is dat je het hele jaar door je eigen groenten kunt verbouwen. Doordat er in de meeste gevallen gebruik gemaakt wordt van ledlampen. Het is ook enorm handig in gebieden waar droogte heerst, omdat er geen kostbaar water verspild wordt.

Overigens produceert een aquaponicsysteem minstens 10 keer meer gewassen in dezelfde hoeveelheid ruimte als de traditionele landbouw. De belasting voor de natuur is dus velen malen minder en de ecologische voetafdruk wordt aanzienlijk verkleint.

Kosten aquaponics:

De kosten van een mini aquaponics systeem liggen vrij laag.

Een populair binnenhuis systeem kan gemaakt worden met onderdelen gekocht bij de IKEA. Uitgerekend kom je bij dit systeem qua kosten op ongeveer 110 euro uit, inclusief vissen en plantjes. Natuurlijk is de grootte van het systeem de belangrijkste factor in het kostenplaatje.

Bruikbare voorbeelden:waterpomp aquaponics

Wij hebben hieronder 7 eenvoudige aquaponics systemen die je gemakkelijk zelf kunt maken, op een rijtje gezet.

  1. Aquaponics in een emmer: Een systeem waarmee je fouten kunt maken zonder dat het veel geld kost. Erg simpel concept, goed om mee te beginnen.
  2. PVC Aquaponics systeem: Een op-zwaartekracht-gebaseerd systeem. Door verticaal te groeien, kun je twee keer zoveel produceren als je kunt groeien met een standaard hydrocultuursysteem.
  3. Shelfponics: Door bijvoorbeeld een boekenkast te gebruiken kun je met dit systeem veel planten op een klein oppervlakte kwijt.
  4. Aquaponics in je tuin: Als je er de ruimte voor hebt in je tuin en de voorkeur geeft aan een systeem buiten, is dit een zeer eenvoudig systeem ongeveer 150 euro kost in benodigdheden. Ook heb je maar een dag of twee nodig om het op te bouwen. Een kleinschalig project, geschikt voor je balkon of een klein tuintje.
  5. mason jar aquaponics DIY goudvis vijvertje & aquaponics: Dit systeem gebruikt een houten krat van ongeveer 450 liter, gemaakt van dik multiplex en uitgerust met plastic vijverfolie.
  6. Zonnetoren aquaponics: Het torensysteem op zonne-energie is een goed off-grid systeem door gebruik te maken van twee zonnepanelen.
  7. Mason jar aquaponics: Een makkelijke manier om in het klein kruiden te verbouwen. In een glazen pot doe je een betta visje die het water schoon zal houden en de kruiden met voedingstoffen voorziet.

Voor- en nadelen:

Het klinkt dus als een ontzettend goed alternatief voor heb verbouwen van groenten. Maar zoals bij elk systeem, zitten er haken en ogen aan. Hieronder zet ik de voor-nadelen ze voor je op een rijtje.

Voordelen:

  • Vermindert het energieverbruik voor het planten, oogsten en verzenden van voedsel. Dit verminderd dus de uitstoot van CO2.
  • Elimineert het gebruik van kunstmatige chemicaliën.
  • Door het zelf te produceren hoeft er geen vervoer (van en naar de supermarkt) plaatste vinden.
  • Aquaponics kunnen zowel in een binnen- als buitensysteem worden gebruikt.
  • Een aquaponics systeem kun je eenvoudig zelf in elkaar zetten met behulp van informatie op het internet.
  • Je hebt geen last meer van onkruid.
  • Aquaponics systemen bestaan in alle afmetingen, van een klein aquarium tot grote commerciële bedrijven.

Nadelen:

  • De kosten van het voer van de vissen kan erg hoog oplopen naarmate er meer vissen in het aquaponicsysteem komen.
  • Technische problemen kunnende kop opsteken.
  • Je kunt een beperkt aantal vissen houden.
  • Bij een buitensysteem ben je in sommige gevallen afhankelijk van de weersomstandigheden.
  • Je moet de pH-waarde van het water goed in de gaten houden.

De toekomst van aquaponics:

Tegen 2050 zal ruim 80% van de bevolking in stedelijke gebieden wonen. Schattingen stellen dat de mensheid zal groeien met ruim 3 miljard. Om deze mensen te voeden, is het verbouwen van gewUrban farmers duurzaamassen met aquaponics een uitstekende optie.

Het zou de uitstoot van CO2 ook verminderen. De gewassen worden namelijk dicht bij de mensen verbouwd, dit betekent minder gebruik van vervoer. De gewassen groeien onder ledlampen die het zonlicht nabootsen. Een nadeel hiervan is dat de ledlampen slechts een efficiëntie hebben van 28%. Als ervoor een systeem met alleen kunstlicht gekozen wordt, lopen de stroomkosten hoog op.

Op het dak van een oude Philips fabriek in Den Haag stond de grootste stadsboerderij van Europa. Het eerste aquaponics bedrijf in Nederland. Ze noemden zichzelf Urban Farmers. Toch is Urban Farmers failliet nu. Een mogelijkheid is dat dit komt omdat, de bedrijven die bezig zijn met aquaponics zich vooral focussen op dat het biologisch verantwoord is. Ze verdienen (nog) niet echt hun geld met het verkopen van de geteelde groentes. Het verdienmodel is meer gericht op rondleidingen die de bedrijven geven. De helft van de bedrijven die deze aquaponics toepast, maakt verlies. Om aquaponics te kunnen gebruiken in je bedrijf, heb je extra kennis nodig. Die arbeidskrachten zijn duur en moeilijk terug te verdienen.

Hoe de toekomst van de landbouw en aquaponics eruit ziet, is dus nog niet zeker. Wel is het bekend dat kleinschalige aquaponics systemen erg geliefd zijn bij mensen die zich willen focussen op duurzaam leven. De tuinbouw zoals we die in Nederland kennen levert wel winst op. Aquacultuur is winstgevend. De voorwaarden zijn wel dat de kosten van het voedsel (voor de vissen) en elektriciteit (verwarming) worden beheerst.

Wat is een helofytenfilter?

Zuiver water is erg belangrijk. Het meest toegepaste natuurlijke zuiveringssysteem is het helofytenfilter. Maar wat is het nu eigenlijk precies? Hoe werkt het? En welke soort heb je nodig? We hebben een blog geschreven met de nodige informatie.

Het is allemaal een best lastig en technisch verhaal. Maar om het wat makkelijker te maken hebben we de hoofdvragen proberen te beantwoorden. Zoals:

  • Wat is een helofytenfilter?
  • Wat zijn helofyten?
  • Welke voorbeelden van helofytenfilters zijn er?
  • Hoe werkt een helofytenfilter?
  • Een verticaal of een horizontaal helofytenfilter?
  • Wat zijn de voordelen en de nadelen?

Wat is een helofytenfilter?

Het korte antwoord: een off-grid rioleringssysteem.

Bij tiny house projecten is geen aansluiting op het riolering. Deze huisjes gebruiken een zogenaamd droogtoilet. De ontlasting komt hierbij op een composthoop. De urine gaat, samen met het afwas- en douchewater door een filter. Het filter zuivert afvalwater tot praktisch drinkbaar water. Zo’n filter wordt een helofytenfilter genoemd.

Het bestaat uit een gebied met weinig waterstroom. Hier werken planten en bacteriën met de “soep” van moeder natuur. Dit zijn micro-organismen die voedingsstoffen en fijne sedimenten uit het water verwijderen.

Helofyten

Riet is de bekendste helofyt

Het filter reinigt met helofyten (moerasplanten) het afvalwater. De wortels van deze planten nemen een groot deel van de zuivering voor hun rekening.

Helofyten is de verzamelnaam van planten die boven water groeien, maar met hun wortels in natte grond groeien. Zelfs in de waterbodem waar geen zuurstof is, kunnen ze wortelen. Helofyten kunnen namelijk zelf zuurstof naar hun wortels transporteren. Dit zuurstoftransport is dé eigenschap van helofyten.

Helofytenfilters kunnen bijvoorbeeld ook gebruikt worden voor de zuivering van vervuild regenwater van straten en parkeerplaatsen.

Voorbeelden van helofytenfilters

Er bestaan drie verschillende varianten helofytenfilters, namelijk:

  • Verticaal (voor zwaar vervuild water) Verticale filter

In het verticaal doorstromend helofytenfilter verblijft het water langer dan andere systemen. Dit zorgt voor een maximale werking van het filter.

  • Horizontaal (voor licht tot matig vervuild water)Horizontale filter

Een iets ingewikkelder filter. Hierbij stroomt het afvalwater onder het oppervlakte van het moeras. Het wordt aan de ene kant in het filter gepompt en aan de andere kant weer uit het filter gepompt. Dit type filter heeft als ondergrond grof zand en grind.

  • Vloeiveld (voor grote hoeveelheden licht vervuild water)Vloeiveld

Het makkelijkste filter van de drie is het vloeiveld. Hierbij stroomt het water over de bodem van het moeras tussen de planten door. Vloeivelden werden vroeger  aangelegd in de buurt van aardappelzetmeel- of suikerfabrieken.

Hoe werkt een helofytenfilter?

We weten nu dat er drie varianten filters zijn, maar hoe werken deze eigenlijk?

  • De werking van het verticale helofytenfilter:

Dit is het meest bekende helofytenfilter in Nederland. Het afvalwater wordt bij dit type boven op het filter gepompt. Het water wordt overal op het filter gepompt. Hierna zakt het langs de wortels van de planten omlaag en zuigt het lucht achter zich aan. Dit geeft de beste omstandigheden voor de bacteriën die het afvalwater kunnen zuiveren. Het zijn dus niet de planten die het water zuiveren, maar de bacteriën.

  • De werking van het horizontale helofytenfilter:

Bij het horizontale helofytenfilter blijft het afvalwater altijd onder de grond. Het komt niet in contact met de buitenlucht. Het te zuiveren water stroomt in horizontale richting door het filtersubstraat. In veel gevallen kan het water zonder pomp, in het helofytenfilter stromen. De helofyten nemen zuurstof op uit de lucht en brengen deze naar de wortels. Via de wortels wordt de zuurstof verdeeld in het helofytenfilter. Het water wordt gezuiverd terwijl het langs helofytenfilter stroomt.

  • De werking van het vloeiveld:

Het vloeiveld is het oudste type helofytenfilter. Het afvalwater in het vloeiveld stroomt bovengronds tussen de stengels van rietplanten door.

Doordat de meeste van de fabrieken waar vloeivelden waren door schaalvergroting verdwenen zijn, zijn veel vloeivelden veranderd in natuurgebieden. Vloeivelden zijn dus niet meer echt van toepassing anno 2019. Daarom wordt dit in deze blog niet verder beschreven.

Een verticaal of een horizontaal helofyten filter?

Bij het verticale filter wordt het afvalwater boven op het filter gepompt. Omdat dit echter onder de grond gebeurt, ontstaat er geen stankoverlast.

Een horizontaal filter is, doordat er geen pomp nodig is, makkelijker om op te bouwen.

Het is niet zonder reden dat de verticale variant het meest gebruikte helofytenfilter is in Nederland. Deze heeft namelijk een stuk minder oppervlakte nodig. Voor de zuivering van bv. 93 m³/j (twee-persoons huishouden) is ongeveer 2m² rietveld nodig. Hierdoor liggen de kosten ook lager. Het voordeel van een verticaal helofytenfilter is ook dat het een overzichtelijker systeem is.

Daarbij wordt een horizontaal filter gebruikt bij licht vervuild bedrijfswater, zwemwater, vijvers, water van wegen en vervuild oppervlaktewater. De verticale versie reinigt vervuild afvalwater, huishoudelijk afvalwater, bedrijfsafvalwater of proceswater.

De voor en nadelen van een helofytenfilter

Voordelen:

  • Helofytenfilters stinken niet (Daar is een duidelijke reden voor: afvalwater stinkt vooral wanneer het in aanraking komt met zuurstof.)
  • Het is het meest duurzame en energiezuinige systeem op de markt.
  • Dat mensen zich niet hoeven aan te passen. (Het helofytenfilter kan alles verwerken.)
  • Veroorzaakt geen ongedierte
  • Helofytenfilters vereisen erg weinig onderhoud.

Nadelen:

  • Je kunt niet teveel bacteriedodende schoonmaakmiddelen wegspoelen. (Door de bacteriën en schimmels in het systeem, wordt overmatig gebruik van bijvoorbeeld chloor en bleek afgeraden)
  • Er is een verminderde werking bij lage temperaturen buiten.
  • Je hebt voldoende ruimte nodig

Conclusie

Helofytenfilters worden al jarenlang succesvol toegepast.

De filters zuiveren het op een natuurlijke manier, zonder tussenkomst van veel techniek. Dit zijn de grootste voordelen van een helofytenfilter:

  • Lage energieverbruik
  • Zeer efficiënte zuivering
  • Minimale onderhoud
  • Lange levensduur
  • Natuurlijk uiterlijk

Samengevat zijn helofytenfilters dé perfecte oplossing voor situaties waar natuurlijke reinigingsmanieren nodig zijn. Dus zeker voor mensen die naar een zelfvoorzienend off-grid bestaan streven, is zo’n filter absoluut een must have.

 

10 Manieren om zelfvoorzienend te leven

Zelfvoorzienend leven moestuin

Zelfvoorzienend leven betekent voor iedereen iets anders. In de basis komt het er op neer dat je niet afhankelijk bent van anderen. Dit kan zijn dat je off-grid wil, dus niet aangesloten op de nutsvoorzieningen, maar je kunt ook kleiner beginnen.

In dit blog geef ik je 10 tips om zelfvoorzienend te leven. En dat hoeft helemaal niet veel geld te kosten!

1. Dieren voor levensonderhoud

Natuurlijk is een kat of hond in huis heel gezellig. Je kat vangt ook nog eens muizen (en Joost mag weten wat nog meer) en de hond jaagt de postbode weg, top! Toch kosten deze dieren waarschijnlijk meer dan ze opleveren.

Welke dieren helpen je dan wel op weg naar een zelfvoorzienend leven? Een voor de hand liggende optie is de kip. Kippen lusten graag jouw GFT-afval en maken in ruil daarvoor heerlijke eitjes. Hier lees je meer over de beste legkippen.

Liever een stukje vlees? Houd dan vleeskippen, koeien, schapen of varkens. Deze mag je zelf slachten, mits pijnloos, maar het vlees mag je niet verkopen of weggeven. Zorg dus dat je een goede vriezer hebt.

kippen houden eieren

2. Groenten, fruit en kruiden verbouwen

Om je eigen groenten en fruit te verbouwen, heb je echt geen hectare grond nodig. Je kunt zelfs gewoon beginnen op je balkon of in potten binnenshuis. En kruiden kweken kan op je aanrecht! Rozemarijn, munt, oregano… Ziet er ook nog eens gezellig uit.

Voordelen van eigen groenten en fruit verbouwen zijn:

  • Geen bestrijdingsmiddelen
  • CO2-neutraal omdat geen transport
  • Altijd vers en extra lekker

3. Je eten goed bewaren

Fruit en groenten bederven snel, en bedorven vlees zit vol ziektekiemen. Dat wil je niet. Daarom kun je vlees invriezen of pekelen. Fruit en groenten kun je drogen, inmaken, wecken of fermenteren. Wist je dat gefermenteerd eten ontzettend goed is voor je darmflora?

4. Voldoende water op voorraad

Het klimaat verandert, het wordt steeds droger en schoon drinkwater wordt minder vanzelfsprekend. Zorg er daarom voor dat je altijd voldoende water hebt. Ook handig als je niet aangesloten bent of wil zijn op de waterleiding.

[adace-ad id=”882″]

Zo kun je zelf een waterput slaan, lees hier hoe. Maar altijd een paar dichte flessen water op voorraad is geen overbodige luxe. Per persoon gebruik je per dag ongeveer 3 liter water. 2 om te drinken, 1 om te koken.

Pomp je zelf water op, zorg dan ook dat het goed gefilterd wordt. Met een systeem tussen de leiding of met een waterfilter van Berkey.

5. Regenwater opvangen

Je wil dus genoeg water hebben. Verpakt water en leidingwater opslaan is een optie, maar het is ook erg efficiënt om regenwater op te vangen in een regenton. Water in een regenton is perfect water voor je veestapel of je moestuin. En als je het filtert, kun je regenwater ook in huis gebruiken. Voor bijvoorbeeld de vaat of als douchewater.

6. Zelf energie opwekken

Om je eigen energie op te wekken, is wel even een investering nodig. Deze investering heb je echter zo weer terugverdiend. Ook is deze manier van stroomvoorziening veel liever voor onze Moeder Aarde.

Energie opwekken kan met een windmolen, watermolen of gewoon zonnepanelen. Deze energie sla je dan op in accu’s, zodat je altijd voldoende stroom hebt. Weten wat je nodig hebt en hoeveel? Neem contact op met het Off-gridcentrum.

7. Een composttoilet in je huis

Dagelijks spoelen we liters en liters schoon drinkwater door het toilet. Zo zonde! En lastig als je niet bent aangesloten op riolering. Een composttoilet is een goede oplossing.

Vroeger werden deze toiletten altijd buiten neergezet omdat ze niet fris roken. Omdat tegenwoordig de urine van de ontlasting wordt gescheiden, is dat niet meer aan de orde. Een composttoilet stinkt niet.

De resten gooi je op de composthoop, eventueel in een biologisch afbreekbare zak. Dan, zodra alles gecomposteerd is, bemest je je moestuin ermee. De urine kun je opvangen in een Ejektor tank en verdunnen met water. Is je moestuin ook erg blij mee.

8. Schoonmaakmiddelen zelf maken

Schoonmaakmiddelen en verzorgingsproducten kun je makkelijk zelf maken. Schoonmaakmiddelen zitten vol chemicaliën, verzorgingsproducten bevatten vaak het omstreden palmolie. En raad eens: deze ingrediënten zijn helemaal niet nodig! De natuur biedt ons meer dan we nodig hebben.

Een aantal simpele receptjes:

  • Ontvetter: azijn en citroen in een plantenspuit;
  • Wasmiddel: gekneusde klimop (bevat saponine, dat is natuurlijke zeep);
  • Haarmasker: 2 delen honing op 1 deel olijfolie. Verwarmen, 30 minuten inwerken, uitwassen.

klimop saponine wasmiddel

9. Een eigen bedrijf beginnen

Als je voor een baas werkt, ben je altijd afhankelijk van zijn grillen. Regel het daarom lekker zelf en begin je eigen bedrijf. Verkoop bijvoorbeeld de eieren van je legkippen, of leef als een digitale nomade en verdien je geld online.

Er zijn talloze manieren te bedenken om een eigen bedrijf te starten. Dit is alleen niet voor iedereen weggelegd. Werk je toch liever voor de baas, dan kun je er ook voor zorgen dat je werk niet plaatsgebonden is. Ook dat geeft al veel vrijheid en zelfbeschikking, zonder de onzekerheid van het ondernemerschap.

10. Leer te leven met minder

Eigenlijk had dit punt 1 moeten zijn. Zelfvoorzienend zijn is namelijk een mindset. Deze maatschappij is gericht op consumeren, en daarom denken we heel veel nodig te hebben. Dit is echter niet waar. We hebben helemaal niet veel nodig! Minimalisme wint niet voor niets aan populariteit.

Hoe meer je je eigen behoeftes duidelijk hebt, hoe minder moeite je hoeft te doen voor randzaken. En hoe minder randzaken, hoe minder geld je nodig hebt, hoe minder je hoeft te werken. Resultaat: meer tijd voor de leuke dingen! Je moestuin onderhouden bijvoorbeeld, of met je kippen knuffelen.

Zelfvoorzienend zijn is even een omslag. In je gewoontes en in je mindset. Maar als je je leefstijl stap voor stap durft aan te passen, volgt gauw de vrijheid die je zoekt.

4 redenen om verliefd te worden op de Rocket Stove

wat is een rocket stove

De rocket stove is een absolute must-have in je tiny house, yurt of andere alternatieve woning. Hij stookt schoon, efficiënt en je kunt er ook nog eens op koken. Klinkt goed, toch? Maar er is meer wat de rocket stove uniek in zijn soort maakt.

In dit blog bespreek ik:

  • Wat de rocket stove uniek maakt;
  • Hoe het kan dat je met een rocket stove tot 90% brandstof bespaart;
  • Waarom de rocket stove geen rook produceert;
  • Dat je een rocket stove om kunt bouwen tot mass heater.

1.    De rocket stove heeft een uniek systeem

Al eeuwenlang wordt er met hout en ander brandbaar materiaal gestookt. Dit gebeurt op allerlei manieren, ook binnenshuis: door middel van een open haard, kachel of finoven. De rocket stove werkt net even anders dan de “standaard” kachels.

Het principe

Bij andere kachels wordt vaak rechtstreeks naar boven en naar buiten gestookt. Met de rocket stove wordt juist naar achteren gestookt. Het vuur wordt naar binnen gezogen, in de geïsoleerde buis die heatriser genoemd wordt. Daar loopt de temperatuur op tot meer dan 1000°C. Dat zorgt ervoor dat het hete gas opstijgt, tegen de stalen buitenkant komt, daar afkoelt en weer neerdaalt.

Door deze manier van stoken ontstaat er een enorme trek. Die trek zorgt er dan weer voor dat je de warme lucht tot 5 meter door horizontale buizen kunt sturen. Die buizen kun je gebruiken voor vloerverwarming of om je rocket stove om te bouwen tot een mass heater. Op de mass heater kom ik later terug.

rocket mass heater

2.    Met de rocket stove bespaar je tot 90% brandstof

Met de ‘gewone’ kachel heb je bergen met hout op voorraad. Wel zo handig, op de koude winterdag, want dan stook je er nogal wat hout doorheen. De rocket stove verstookt echter heel wat minder.

Voluit stoken

Je hebt dus maar ongeveer een tiende van je reguliere brandstof nodig. Dat is nogal een belofte. De truc hiervan zit ‘m vooral in het feit dat de rocket stove niet te reguleren is. Je stookt altijd voluit en zorgt daarmee altijd voor een volledige verbranding. Zo maak je optimaal gebruik van je brandbare materiaal.

[adace-ad id=”4756″]

Ook helpt het natuurlijk dat je naar achteren stookt, in plaats van omhoog. Hiermee verlies je veel minder warmte die anders meteen in de schoorsteen zou vervliegen. De rocket stove hoef je maar een uur of twee te stoken om je woonkamer een dag te verwarmen!

3.    De rocket stove produceert geen rook

Met de rocket stove produceer je geen fijnstof en er komt geen rook uit je schoorsteen. Ook zit er in de kachel geen asla. Gewoon, omdat die niet nodig is.

Hoge temperaturen

Met een rocket stove stook je altijd voluit. En omdat je naar achteren stookt, kunnen de temperaturen oplopen tot boven de 1000°C! Met een stalen kachel ligt de temperatuur vaak niet hoger dan 600°C. Gevolg: bij een metalen kachel zie je veel roetvorming en dikke rookpluimen uit de schoorsteen.

Bij de rocket stove is dit niet het geval. Geen roetvorming, geen vieze rookpluimen. Deze kachel kan, met de juiste verhoudingen, een efficiëntie bereiken van meer dan 90%. Gewone kachels zitten vaak tussen de 60 en 70%.

Je uitstoot bestaat bij een efficiëntie van meer dan 90% slechts uit waterdamp en CO2. En zelfs die CO2 in zeer beperkte mate: als je alles goed afstelt, dan kan dit uitkomen op minder dan 10PPM. Wil je dit bereiken, dan moet je ook vooral veel kleine stukken brandbaar materiaal gebruiken.

4.    De rocket stove is om te bouwen tot rocket mass heater

Om optimaal gebruik te maken van de rocket stove, kun je er een rocket mass heater (RMH) van maken. Dat doe je door een thermische massa te creëren om de horizontale buizen van je afvoer. Daardoor blijft de warmte langer in je huis én kun je heerlijk bovenop je warmtebron zitten.

rocket mass heater

Thermische massa

De thermische massa om je rocket stove en diens warme buizen wordt vaak van leem, klei of cob gemaakt. Deze materialen slaan de warmte goed op en zijn hittebestendig. Mocht er toch een scheurtje in je leem komen, dan maak je dit gewoon een beetje nat en smeer je de scheur weer dicht.

Het fijne van de rocket mass heater is dat je het precies zo ontwerpen kunt als je zelf wil. In principe kan de horizontale buis van de rocket stove 5 meter lang zijn. Hoe je dat invult is volledig aan jou. Veelal wordt er een bank gemaakt met natuurstenen toplaag zoals hierboven te zien is.

Omdat de rocket mass heater veel warmte opslaat, heb je nog uren na het stoken een aangename stralingswarmte. Ook blijft de contactwarmte, dus de warmte aan je billen als je op je RMH zit, tot een dag na het stoken aangenaam.

Weten waar je zo’n rocket stove kunt bemachtigen? Kijk vooral eens bij de Rocket Stove Store. Wil je een rocket mass heater (laten) bouwen? Dan kun je terecht bij Vuur & Leem.

Droogtoiletten worden steeds populairder

droogtoiletten

Steeds meer camperaars, tiny-house bewoners en andere vrijbuiters stappen over op een droogtoilet. En met en goede reden. Droogtoiletten hebben geen chemische toevoegingen nodig en zijn 100% biologisch.

In dit artikel beschrijf ik de 5 meest voorkomende redenen om over te stappen op een droogtoilet.

Lees ook: Hoe werkt een composttoilet

1: Droogtoiletten gebruiken geen water

droogtoilet kopenElke keer dat je doortrekt gaat er 5,7 liter schoon drinkwater verloren.Gemiddeld gebruikt één persoon 33,32 liter water per dag, alleen al voor het doorspoelen van het toilet. (bron Vitens)

Schoon drinkwater wordt steeds schaarser. Door alle medicijnresten in het afvalwater wordt het moeilijker om het water te filteren en staan de prijzen steeds verder onder druk.

Elk jaar zijn er langere periodes van droogte. Zo was het voor boeren afgelopen jaar al verboden om water over het land te sproeien omdat er te weinig water was.

Met een droogtoilet draag je dus niet (meer) bij aan de waterverspilling. Daarnaast bespaar je ook nog eens geld omdat je geen water meer hoeft af te nemen van het waterbedrijf ;).

2: Droogtoiletten zijn vrij van chemicaliën

Jarenlang heb in een campingwinkel gewerkt tijdens mijn studie en het meest verkochte producten waren de toiletvloeistoffen voor de chemische toiletten in campers en caravans.

Deze vloeistoffen breken de ontlasting af in de afvaltanks en zorgen ervoor dat het een vloeibare derrie blijft. Deze derrie moet je vervolgens storten op een speciaal afvalpunt op de camping. De grotere campings hebben dit meestal wel maar de kleinere vaak niet. Veel mensen spoelen het door het toilet maar dit is slecht voor het milieu en mag officieel niet.

Een droogtoilet heeft geen chemische toevoegingen nodig en werkt 100% biologisch. Als je aan het kamperen bent bij de boer zou je dus (met toestemming) de inhoud van je droogtoilet zo op de composthoop kunnen gooien.

Het legen van een chemisch toilet gaat ook nog weleens een aardig gespetter. Bij het legen van een droogtoilet gooi je gewoon de inhoud van het toilet weg met de biologisch afbreekbare zak en al.

3: Met een droogtoilet hoef je geen (kunst)mest meer te kopen!

eigen ontlasting via compostJe eigen ontlasting en urine wegspoelen en vervolgens wel naar het tuincentrum om (kunst)mest te kopen? Think again.

Je eigen ontlasting en urine bevatten alle meststoffen om planten, bomen en gewassen flink te laten groeien.

De urine van slechts één persoon bevat al genoeg voedingstoffen om 250 kilo aan graan en rijst te produceren in een jaar tijd.

Het is wel belangrijk dat je de urine verdunt met water en de ontlasting dient eerst goed gecomposteerd te zijn voor je deze kunt gebruiken. Meer hierover in ons blog “Hoe werkt een composttoilet”.

4: Droogtoiletten zijn modern en geurloos

Waar je vroeger een klein schuurtje naast de woning had staan met wc-bril en een grote kuil eronder, zijn de droogtoiletten van vandaag de dag meegegaan met de tijd.

Zo zijn moderne droogtoiletten uitermate geschikt voor gebruik binnenshuis. Door de scheiding van urine en ontlasting komt er geen ammoniak vrij (wat zorgt voor een vieze lucht). De zuinige ingebouwde ventilator zorgt er voor dat alle resterende luchtjes naar buiten wordt gezogen.

Hierdoor zijn de droogtoiletten zo goed als geurloos en ruik je minder dan op een “regulier” toilet.

Een andere ontwikkeling die veel mensen zal aanspreken is een luikje boven de opvangbak met ontlasting Dit luikje gaat alleen open op het moment dat je gaat zitten. Je ziet de inhoud van de opvangbak dus niet als je deze niet wilt zien.

Al is het volgens velen wel verstandig om af en toe een kijkje te nemen naar je ontlasting. Maar dat is een heel ander verhaal ;).

5. Je hebt geen riolering of waterleiding nodig

toilet zonder waterleidingAls je in een tiny-house gaat wonen is de kans groot dat je geen vaste plek hebt en dat je niet weet waar je volgend jaar staat. Woon je in een camper dan weet je waarschijnlijk niet eens waar je volgende week staat! Het is dus handig om niet teveel kosten te maken voor de toiletvoorziening en flexibel te blijven.

Met een droogtoilet hoef je geen rioolaansluiting of waterleiding te hebben, omdat het toilet van beide geen gebruik maakt. Dit maakt een droogtoilet ook ideaal voor de reiziger of als kostenbesparing.

Het aanleggen van een riool en waterleiding naar je huis kan namelijk flink in de papieren lopen, als dit er nog niet ligt.

En als je helemaal off-grid wilt gaan dan hoort hier natuurlijk een composttoilet bij ;).

Heb jij een droogtoilet?

Mocht je interesse voor droogtoiletten zijn gewekt dan kun je eens een kijkje nemen bij het offgridcentrum.nl. Hier verkopen ze allerlei hulpmiddelen om zelfvoorzienend te gaan leven. Dus ook droogtoiletten.

Heb jij ook een droogtoilet en ben jij overgestapt om (nog) een andere reden dan ik beschrijf in dit blog?

Laat het weten door te reageren op dit bericht!

Bekijk hier de video:

 

Hoe werkt een composttoilet?

Composttoilet

Composttoiletten zijn hip & happening. De toiletten worden steeds vaker gebruikt in tiny-houses, campers en boten, en met een goede reden. Een composttoilet is een volledig biologisch alternatief op de huidige (chemische) toiletten. Ze gebruiken geen water en zijn ook nog eens erg goed voor de tuin!

Nu ze steeds populairder worden krijgen we steeds vaker de vraag. “Maar wat is een composttoilet nou en hoe werkt dit eigenlijk?”

Om deze vragen te beantwoorden vertel ik je in dit artikel precies:

  • Wat een composttoilet is
  • Hoe een composttoilet werkt
  • Of een composttoilet stinkt

Lees het artikel of bekijk de video:

Wat is een composttoilet?

composttoilet cabin weekendEen composttoilet wordt ook wel regelmatig een droogtoilet genoemd. We noemen het een “droog” toilet omdat het toilet geen water verbruikt. Een composttoilet heeft een opvangbak voor de ontlasting en meestal een urinescheider.

Door de urine te scheiden van de ontlasting is de geur velen malen minder dan als je de ontlasting en urine in één bak zou laten zitten. In urine zit namelijk ammoniak en dit in combinatie met ontlasting zorgt voor een niet zo aangename geur.

Er zijn wel composttoiletten waarbij alles in één bak terecht komt. Deze toiletten worden vaak buiten geplaatst in een apart hok om de geur niet in huis te krijgen. Bij dit soort buitentoiletten is het ook nodig om zaagsel/houtsnippers na elk toiletbezoek in de wc te gooien voor de vochtopname.

Droogtoiletten gebruiken geen water omdat de ontlasting rechtstreeks in de opvangbak valt. Je kunt dus ook alleen zittend gebruik maken van een composttoilet. Anders werkt de urinescheider niet.

Hoe werkt een composttoilet?

Hierboven heb ik in grote lijnen al uitgelegd wat een composttoilet is en hoe deze werkt.Hier zal ik dieper ingaan op de werking en het gebruik van de toiletten.

Urineafscheiding & hergebruik

ejektortank voor composttoiletBij de meeste toiletten wordt de urine dus apart opgevangen en verdwijnt deze naar een aparte tank, de vuilwaterleiding of buiten. Bij het gebruik van een composttoilet in huis wordt de leiding met Urine vaak gekoppeld aan de afvoer van de wasbak.

Een ander vaak gebruikte optie is de leiding naar buiten te laten lopen en de urine op te vangen in een ejektortank. Deze ejektortank verdunt de urine met water (verhouding 8 delen water 1 urine).

De urine kan vervolgens weer gebruikt worden voor het besproeien van planten, bomen en gewassen. In urine zitten namelijk bijna dezelfde voedingstoffen als in kunstmest. Zo bevat het onder andere stikstof, fosfor en kalium. Stoffen waarop een plant het dus goed doet.

Volgens Anthroponix kan met de urine van slechts één persoon, jaarlijks 250 kilo graan of rijst worden verbouwd. Dus alle urine die je in één jaar produceert, is goed voor 250 kilo aan graan of rijst als je dit zou gebruiken als kunstmest.

Pas op

medicijnen en compost

We raden je wel aan voorzichtig te zijn met het gebruik van urine als meststof. Zeker als er ook gasten je composttoilet gebruiken waarvan je niet weet of ze medicatie nemen.

Als er medicatie gebruikt wordt of hier twijfel over bestaat dan raden we sterk af de verdunnende urine te sproeien over eetbare gewassen of in de buurt van eetbare gewassen. Ook “onschuldige” medicatie zoals bijvoorbeeld de pil kan zorgen voor afscheiding van hormonen in urine. Deze stoffen wil je niet in je voedselketen 🙂

Ontlasting & composteren

De urine praat hebben we gehad. Nu komen we aan bij de grote boodschap ;).

De ontlasting valt dus in één grote bak. De meeste mensen gebruiken tegenwoordig bij hun composttoilet biologisch afbreekbare compostzakken. Als de bak vol is hoef je dus alleen maar de bak eruit te halen, vervolgens de zak op de composthoop te gooien en je bent klaar voor een nieuwe ronde.

Afhankelijk van hoe groot de bak is en met hoeveel mensen je bent moet de bak tijdig geleegd worden. De meest gangbare composttoiletten zoals bijvoorbeeld de Separett Villa hebben een opvangbak die goed is voor ongeveer 4 weken gebruik voor 2 personen.

Als je zelf een composttoilet bouwt met als uitgangspunt de Privy 501 van Separett dan kun je natuurlijk de opvangbank zo groot maken als je zelf wilt. Er zijn zelfs composttoiletten voor in huis die met een grote buis naar een opvangbak in de kelder gaan. Deze opvangbakken worden dan ééns per zoveel jaar geleegd.

Composteren & hergebruik

compost van composttoiletten

Zodra de opvangbak vol is kun je deze dus op je composthoop gooien. Op de composthoop gaat de ontlasting naar enige tijd composteren. Composteren is een biologisch proces waarmee organisch materiaal (zoals ontlasting) wordt afgebroken door schimmels en bacteriën.

Tijdens het composteringsproces kan de composthoop tot wel 90% van zijn volume verliezen. Wat overblijft is een donkere aardachtige substantie.

Misschien heb je bij een boer weleens een bult mest op het land zien roken/dampen. Dit is het composteringsproces. Bij dit proces komt koolstofdioxide, water en warmte vrij. Een composthoop kan temperaturen bereiken tot wel 70°C Graden.

Afhankelijk van verschillende omgevingsfactoren duurt het enkele maanden tot maximaal 2 jaar tot alles volledig is gecomposteerd. Wat overblijft is compost, een goede voedingsbron voor planten, bomen en gewassen.

Om er zeker van te zijn dat alles goed gecomposteerd is het aan te raden om de compost minimaal 1 ½ jaar te laten liggen. Je kunt het eventueel omscheppen zodat er meer zuurstof bij komt en het composteren sneller gaat.

Pas op

We raden af de compost te gebruiken in de buurt van eetbare gewassen als er medicijnresten in de ontlasting kunnen zitten. Er zijn ook een hoop mensen die de compost uit voorzorg alleen gebruiken voor sierplanten.

Stinkt een composttoilet?

Een modern composttoilet stinkt niet. Door het scheiden van de urine en ontlasting komt er geen ammoniak bij de ontlasting. De geur is dus minimaal.

Een voorbeeld: Je hebt vast weleens een oude hondendrol gezien op straat? Grote kans dat je hier helemaal niks aan kon ruiken. Een verse hondendrol daarentegen. Die ruikt heel anders.

De meeste Moderne composttoiletten hebben ook een ingebouwde ventilator. Deze zijn zuinig en verbruiken nauwelijks stroom (3W). De ventilator blaast de lucht uit het toilet continue naar buiten. Dit zorgt er niet alleen voor dat de ontlasting sneller droogt maar ook dat je helemaal niks ruikt in de wc-ruimte zelf.

Er is dus een grote kans dat je huidige toilet dat is aangesloten op de waterleiding meer ruikt dan een modern composttoilet.

Mocht je interesse hebben in een composttoilet of er gelijk één willen kopen. Dan kun je deze bekijken en bestellen in de off-grid centrum webshop.

De earthship: zelfvoorzienend en duurzaam wonen

wat is een earthship

De term klinkt al spannend: earthship. Alsof het een soort ruimteschip is, maar dan op aarde. En zo ziet het er vaak ook nog eens uit: rechtstreeks uit een sprookje. Maar wat is een earthship nou eigenlijk?

Daar ga ik in dit blog verder op in. De volgende vragen worden voor je beantwoord:

  • Wat is het verschil tussen een earthship en een aardehuis?
  • Hoe is een earthship opgebouwd?
  • Hoe zit het met earthships in Nederland?

Earthship of aardehuis?

Een earthship is een vorm van een aardehuis. Met de hoeveelheid aarde die gebruikt wordt voor de bouw, is het zelfs vrij letterlijk een aardehuis. Iedere earthship is dus een aardehuis, maar niet ieder aardehuis een earthship.

Een aardehuis kan uit verschillende materialen zijn opgebouwd: strobalen, leem of inderdaad autobanden. Het grootste verschil tussen een aardehuis met een muur van autobanden en een earthship heet Mike Reynolds.

Wie is Mike Reynolds?

Mike Reynolds, voluit Micheal Reynolds, is een architect met een visie. Eenmaal afgestudeerd besefte hij dat de moderne architectuur zich alleen maar focust op onbelangrijke zaken. De aarde is namelijk in verval aan het raken – de bergen afval worden hoger en hoger. Reynolds vond dat het tijd was voor verandering.

Hij ontwikkelde, na veel trial-and-error, de earthship zoals deze nu is. Bedoeld om de aarde een stukje beter te maken en te leven in volle vrijheid, zonder rekeningen te hoeven betalen. Deze rekeningen hoef je niet meer te betalen, omdat je niet aangesloten bent op de nutsvoorzieningen.

Het grootste verschil met een ander aardehuis is dus dat de earthship pas een earthship is als het volgens de ideeën van Mike Reynolds gebouwd is. Zijn bouwplannen kun je kopen op zijn website (vanaf $6.000), evenals een opleiding tot earthshipbouwer.

mike reynolds earthship

Definitie van earthship

Een earthship is een zelfvoorzienende off-grid woonoplossing, opgebouwd uit aarde en gerecyclede materialen. In een earthship worden zoveel mogelijk middelen hergebruikt, bijvoorbeeld water, flessen en blikjes, om een lage impact op de aarde te garanderen.

Bij een aardehuis heb je best veel vrijheden. Dan kun je, zolang je huis uit natuurlijke en gerecyclede materialen is opgebouwd, je huis gewoon aardehuis noemen. Hoe anders is dat met een earthship. Die moet aan de volgende eisen van Reynolds voldoen, voor je het een earthship ‘mag’ noemen:

  • Gebouwd met natuurlijke en gerecyclede materialen;
  • Verwarming en verkoeling door aarde en zon;
  • Elektriciteit door zonne- en windenergie;
  • Er is wateropslagcapaciteit;
  • Je water wordt hergebruikt;
  • In de broeikas is een eigen voedselproductie.

Daarnaast bouw je de echte earthship natuurlijk volgens het plan van Mike Reynolds, liefst met zijn medewerking. Zin om er zelf een te bouwen? Volg vooral de opleiding ($2500 voor vier weken) of loop stage ($500 voor 3 weken) in New Mexico.

Hoe is een earthship opgebouwd?

Het is belangrijk om te weten dat de oorspronkelijke earthship is ontwikkeld in New Mexico. Het principe gaat dus uit van een veel warmer klimaat met grond die beter geleidt dan wij gewend zijn. Hoe zo’n oorspronkelijke earthship er uit ziet, ga ik je vertellen.

Noordzijde

Bij een earthship bestaat de noordzijde uit een heuvel. Het gemakkelijkste is om je earthship tegen een al bestaande heuvel te bouwen, maar natuurlijk kun je ook een heuvel creëren.

Tegen deze heuvel wordt een muur gebouwd van gemiddeld 1500 afgedankte autobanden, volgestopt met nog meer aarde. Deze bandenwand heeft meerdere functies:

  • Isolatie
  • Vasthouden van warmte of koelte
  • Schokbestendigheid
  • Vuurbestendigheid
  • Ondersteuning van het dak

eartship off grid banden muur

Daarnaast heeft zo’n wand nog een groot voordeel: in principe kan deze gratis gebouwd worden. Als je goed je ogen openhoudt, vind je online gemakkelijk hele partijen oude autobanden die gratis af te halen zijn. En aarde hoeft ook niets te kosten.

Wel is het een gigantisch karwei. In één band past namelijk 100 kilo aarde. Dit moet je goed aanstampen: een fysiek zwaar proces, dat ook nog eens erg lang duurt – gemiddeld 2 uur per band. Je autobandenwand is dus efficiënt, mogelijk ‘gratis’ maar erg arbeidsintensief.

Deze bandenmuur wordt vervolgens bedekt met een leemlaag, voor extra isolatie (en een wat fraaier uitzicht). Je leefruimte(s) laat je altijd grenzen aan de bandenmuur.

Zuidzijde

Dan hebben we de zuidzijde, de zonnezijde. Hier wordt zoveel mogelijk licht en warmte opgevangen. Dit gebeurt door van de zuidzijde van de earthship een multifunctionele broeikas te maken. De broeikas heeft de volgende functies:

  • Voedselproductie;
  • Verwerking van afvalwater;
  • Warmte creëren;
  • Ventilatie door middel van kantelramen.

eartship broeikas muren

In de broeikas worden veelal eetbare planten gekweekt, om zelfvoorzienend te blijven. Deze planten worden bewaterd met het (grof gefilterd) afvalwater van je gootsteen, bad of douchen. Op hun beurt filteren de planten dit water weer. Daarover vertel ik je later meer.

Waar aan de noordzijde de leefruimte grenst aan de bandenwand, grenst deze aan de zuidzijde aan de broeikas. De ramen van de broeikas zijn vaak gebouwd met een helling van 9° om zoveel mogelijk zonlicht binnen te laten, ook in de winter.

De broeikas vormt dus als het ware een gang in je woning. Ontzettend functioneel én het ziet er ook nog eens heel gaaf uit.

Verwarming of verkoeling

In Taos, New Mexico, is de earthship ontstaan. Daar zijn dusdanig veel zonuren dat er genoeg warmte wordt opgeslagen in de bandenmuur om de woning ook in de winter te voorzien van warmte. In Nederland ligt dit anders, maar daarover later meer.

Doordat de banden warmte opslaan en de aarde in de banden zorgen voor verkoeling, heb je in een earthship eigenlijk altijd een constante temperatuur. Voor de extreme hitte die bijvoorbeeld Taos kent, kan er gekozen worden om een tunnel in de bandenmuur te maken.

Deze tunnel zorgt, in combinatie met de kantelramen in de broeikas, voor een koele luchtstroom. Gratis airco zonder elektriciteit! En in de winter doe je dan het luikje voor de tunnel dicht, zodat de kou buiten blijft.

Dit systeem zorgt ervoor dat de earthship zowel zelf koelt als verwarmt, zonder aangesloten te zijn op het elektriciteitsnet. Natuurlijk win je door de vele ramen in de broeikas ook veel warmte.

Zonnepanelen

Helemaal zonder elektriciteit is in deze maatschappij best een ding. Aangezien een earthship per definitie off the grid – niet aangesloten op de nutsvoorzieningen – is, moet je deze elektriciteit op een andere manier regelen.

Afhankelijk van je energiebehoefte installeer je dus ook een aantal zonnepanelen op je dak. Eventueel kun je dit nog aanvullen met een windmolen, vooral in de minder zonnige gebieden. Of, als je aan het water bouwt, een watermolen.

Als je wil weten hoeveel zonnepanelen je nodig hebt voor je earthship, tiny house, boot of camper, adviseren we je graag! 

earthship plattegrond plan schema

Watervoorziening

Als je off-grid bent, betekent dit ook dat je niet aangesloten bent op de waterleiding en niet op het riool. Lastig? Valt best mee, zolang je je goed voorbereidt.

Zoals eerder genoemd kun je namelijk zelf je waterreservoir bouwen in de heuvel. Hier vang je regenwater op dat gefilterd wordt door ofwel aarde, ofwel grind. Dit water kun je nog eens door een waterzuiveringssysteem laten lopen voor drinkwater.

Het gebruikte drinkwater, of douche- bad- of afwaswater laat je dan weer door een grof filter naar je broeikas lopen. Dan hebben je plantjes meteen bewatering en zorgt je ‘afval’ ervoor dat je gewassen groeien. Gaaf toch?

Als je dat water dan weer uit de plantenbakken pompt is het voldoende gefilterd om je toilet door te spoelen. Voor de wet mag dit echter niet. De oplossing hiervoor kan een composttoilet zijn. Dan heb je voor je toilet helemaal geen water nodig en kun je je compost gebruiken voor je beplanting.

Gelukkig zijn er ook mogelijkheden om een toilet door te spoelen, zonder aangesloten te zijn op de riolering. Als je dat wil, kun je je toilet aansluiten op een septische tank, zoals dat van oudsher ook gebeurt.

Muren

Één van de kenmerken van een earthship is toch wel dat dit nogal een kunstwerk te noemen is. Hoe komt het dat earthships er altijd zo bijzonder uitzien? Recycling heeft hier veel mee te maken.

Het doel van een earthship is onder andere om milieuvriendelijk te bouwen. Minimaal 45% van de earthship bestaat uit gerecyclede materialen. Dit zit ‘m sowieso in de bandenmuur, maar ook absoluut in andere muren.

Niet-steunmuren worden veelal gecreëerd uit leem of andere klei in combinatie met gebruikte flessen en blikjes. Dat ziet er door het lichtspel superfancy uit en is ook nog eens lief voor de aarde. Begin je vast met materialen sparen?

Earthships in Nederland

Klinkt gaaf hè, zo’n earthship? Dat vind ik ook. Zoals gezegd is de earthship ontwikkeld in Taos, New Mexico met behoorlijk veel zonuren. Werkt dit principe dan ook in Nederland? Het werkt wel, maar is wat omslachtiger. Door regelgeving én een ander klimaat.

Regelgeving

We beginnen maar eens met de absolute basis: je woning mag niet off grid. In Nederland moet je woning aangesloten zijn op de nutsvoorzieningen. Anders gezegd: je huis moet aangesloten zijn op het waternet, de riolering en de elektriciteit.

Een beetje flauw, maar je breekt dus de wet met een earthship, die juist niet aangesloten mag zijn op de nutsvoorzieningen. Je hoeft die voorzieningen niet te gebruiken, maar ze moeten aanwezig zijn. En daar is de earthship niet op ontworpen.

Gelukkig is deze regelgeving niet zo zwart/wit als ik nu beschrijf. De gemeente kan je namelijk gratie verlenen waardoor je bij wijze van uitzondering mag bouwen zonder nutsvoorzieningen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij Vereniging Aardehuis in Olst. Hierover later meer.

earthship zwolle nederland

Aarde en zonuren

Europese aarde is vochtiger en geleidt een stuk minder dan droge Zuid-Amerikaanse aarde. De aarde houdt hier minder warmte vast en op vochtige grond is het lastiger bouwen. Is je grond te vochtig, dan moet je deze eerst ophogen om er een earthship op te kunnen realiseren. En dan heeft Europa ook nog veel minder zonuren…

Het zit zo: in het oorspronkelijke plan voor de earthship slaat de bandenmuur genoeg warmte op om ook in de winter je huis comfortabel te houden. Dit is echter gebaseerd op Taos, waar ook in de winter gemiddeld 7 zonuren per dag zijn.

Ter vergelijking: in Nederland heb je, winterdag, gemiddeld 1,5 uur zon per dag. Je begrijpt dat dit een enorm verschil is. Ook in de zomer is de zonnesterkte in Taos veel groter dan in (West-)Europa, waardoor er veel meer warmte wordt opgeslagen.

Er is bijvoorbeeld een earthship in Normandië. Wanneer het daar buiten, in de herfst of lente, 6 graden is, is het binnen maar 9 graden. Dat wordt dus flink bijstoken, al helemaal als het in de winter vriest!

Dat bijstoken doe je met bijvoorbeeld een tegel- of steenkachel. Hiermee wordt de ruimte ook meteen minder vochtig (beter voor je lichaam), en een stuk gezelliger. Zo’n kachel houdt relatief lang de warmte vast. Zo heb je alsnog een comfortabele temperatuur zonder gebruik te maken van de nutsvoorzieningen.

Zwolle en Olst

Een earthship bouwen kan dus zeker in Nederland. Zien hoe dat in de praktijk gaat? In Zwolle staat de enige échte earthship van Nederland, in het Doepark Nooterhof. Mister Mike Reynolds himself heeft nota bene geholpen bij de opbouw!

De earthship heeft ruim 10 jaar dienst gedaan als theehuis. Helemaal zelfvoorzienend was deze niet: om dienst te doen als theehuis was het noodzakelijk tóch aangesloten te zijn op de voorzieningen. En, helaas, sinds oktober 2018 is het theehuis gesloten. Laten we hopen op een doorstart.

Natuurlijk kun je nog steeds gaan kijken hoe zo’n magisch bouwwerk er nu uitziet. Als je ook wil weten hoe ’t allemaal werkt, dan kun je naar Olst. Daar vind je Vereniging Aardehuis: een dorp met zelfvoorzienende aardehuizen.

Veel van die aardehuizen zijn gebaseerd op Mike Reynolds’ earthships, inclusief bandenwand, broeikas en veel gerecyclede materialen. Genoeg om je te inspireren!

De vijf beste legkippen die er zijn

Voor dit artikel hebben we de beste legkippen voor je geselecteerd en op een rij gezet.
We hebben gekeken naar eierproductie, gewicht, karakter en natuurlijk de verkrijgbaarheid in Nederland.
Dus droom jij altijd al van een paar leuke kippen en wil je geen dag zonder eieren zitten? Dan is deze lijst gemaakt voor jou!

beste legkip hybride

De beste legkippen zijn de Hybride kippen ( Golden Comet, Isa white, Isa Brown, Hisex White, Hisex Brown, Nere Brown)

– Gemiddeld aantal eieren per jaar: 280
– Gemiddeld gewicht hen: 2000 gram
– Karaktereigenschappen: Rustig en stil

De beste legkippen zijn geen raszuivere kippen. De hybride soorten zijn een kruising van meerdere kippensoorten om tot een optimale eierproductie te komen. Ze hebben weinig voer nodig en leggen veel eieren. Bij goede verzorging kunnen deze soorten tot wel 325 eieren per jaar leggen. De eieren zijn middelgroot en vaak bruin van kleur, afhankelijk van welk soort je precies hebt.

Het nadeel van deze soorten is dat ze vaak na een jaar al minder gaan leggen. In de voedselindustrie is dit het moment dat er afscheid wordt genomen van de kippen en waarschijnlijk kipnuggets van worden gemaakt. Als je dit soort graag thuis wilt houden bedenk dat goed wat je over 1-2 jaar met de kippen wilt doen.

Zoek jij de beste legkip die in korte tijd veel eieren kan produceren maar niet heel veel jaar meegaat? Dan is een hybride de juiste kip voor jou.

Witte leghorn beste legkippen

2. Leghorn

Gemiddeld aantal eieren per jaar: 270
Gemiddeld gewicht hen: 2750 gram
Karaktereigenschappen: Nerveus en moeilijk tam te maken

De witte Leghorn is de basis van vrijwel alle hybride soorten die we vandaag de dag kennen. Elke hybride heeft wel iets Leghorn bloed. De Leghorn is een ideale kip voor zowel eieren als vlees.

De kip wordt eigenlijk ook nooit broeds. Wil je dus je eigen Leghorn eieren uit laten broeden dan doe je er goed aan een broedmachine te kopen of een ras erbij te nemen die vaker broeds is.

De leghorn legt witte eieren van gemiddelde grote. In de winter leggen de Leghorns wel door maar bij warm weer leggen ze merkbaar beter. Door hun compacte formaat zijn het de ideale kippen om buiten te laten lopen.

[adace-ad id=”882″]

Rhode-island-legkippen3. Rhode island red

Gemiddeld aantal eieren per jaar: 260
Gemiddeld gewicht hen: 3000 gram
Karaktereigenschappen: Temperamentvol

De Rhode Island Red komt oorspronkelijk uit Amerika. Je kunt ze herkennen aan hun rood witte veren. De Rhode Island Red is een forse kip die ook gegeten kan worden maar vooral bekend staat om zijn eierproductie. De kip wordt ongeveer vier jaar oud maar kan wel 8 jaar meegaan.
De Rhode Island Red kippen kunnen goed voor zichzelf zorgen en zijn een sterk ras. Als je deze soort samen plaatst met een ander ras kunnen ze soms dominant worden. Hou dit dan in de gaten.

Australorp beste legkippen blauw4. Australorp (persoonlijke favoriet)

Gemiddeld aantal eieren per jaar: 250
Gemiddeld gewicht hen: 3000 gram
Karaktereigenschappen: Niet schuw, makkelijk tam te maken.
Mijn persoonlijke favoriet is de Australorp. De kippen zijn erg tam en komen direct bij je als het hok binnen loopt. Hun vriendelijke karakter is duidelijk merkbaar en ze laten zich makkelijk oppakken.

De Australorp legt veel eieren maar is ook uitermate geschikt als vleeskip. De kippen worden ongeveer 7 tot 10 jaar oud en leggen ook in de winter door. Door het forse formaat van de kip vliegen ze nauwelijks.

De Australorp kip is door zijn vriendelijke karakter en allround eigenschappen (vlees/eieren), de ideale kip voor beginners.

Ondanks dat de Australorp met de gemiddelde jaarlijkse eierproductie niet kan winnen van de hybride soorten en de leghorn, staat het wereldrecord met 360 eieren in een jaar op naam van een Australorp. Deze productieve kip heeft dus slechts 5 dagen vakantie gehouden in een jaar tijd.

[adace-ad id=”882″]

Barnevelder-vriendelijke-kip5. Barnevelder

Gemiddeld aantal eieren per jaar: 200
Gemiddeld gewicht hen: 2750 gram
Karaktereigenschappen: Vriendelijk

De enige echte kip van Nederlandse bodem in het rijtje. De Barnevelder. De Barnevelder kun je net als de Maran en de Welsumer herkennen aan zijn donkerbruine eieren.

Net als de Australorp kan de Barnevelder niet vliegen. Dit maakt de kip ideaal om los te laten lopen in een kleine tuin met omheining.

De Barnevelder is zowel een leg als vlees kip en wordt ongeveer 7 tot 10 jaar oud. Vroeger werden de Barnevelders ook gebruikt in Commerciële legbatterijen totdat de hybride soorten het overnamen van de Barnevelders.


Dit was onze lijst met de beste legkippen. Wij zijn ook erg benieuwd welke kippen jij hebt en waarom je voor deze soort gekozen hebt. Laat het weten in een reactie?

Voor het schrijven van dit blog heb ik naast persoonlijke kennis onderzoek gedaan via kippenpagina.nl en Wikipedia.