Top tien geneeskrachtige kruiden

De natuur biedt een eindeloze rijkdom aan gezondheid bevorderende planten en geneeskrachtige kruiden. De interesse van mensen in geneeskrachtige kruiden groeit. Maar bij welke kwalen kun je deze kruiden gebruiken? Welke delen gebruiken we? En hoe zit het met de geschiedenis van geneeskrachtige kruiden? Door middel van deze blog willen wij 10 geneeskrachtige kruiden onder de aandacht brengen.


Nummer 10: GoudsbloemGoudsbloem

In het Latijn heet de goudsbloem ‘Calendula Officinalis’. De oorspronkelijke calendula’s stonden in Zuid-Europa. Maar deze akkergoudsbloem komt in het wild haast niet meer voor. De goudsbloem wordt in de keuken vers of gedroogd gebruikt in soepen. De bloemen kunnen ook gebruikt worden als gele kleurstof. Als geneeskrachtige kruid is de bloem goed voor:

  • Voeten (Zwemmerseczeem, huidschimmel, wratten, eelt en likdoorns)
  • Mond en keel (Keelontsteking, keelpijn, amandelontsteking, spruw en aften)
  • De huid (Schaafwonden, snijwonden, psoriasis, insectenbeten en eczeem)
  • Het spijsverteringsstelsel (Maagzweren, maagdarmkrampen en darmontsteking)

Je kunt goudsbloem extract halen, dat erg goed werkt tegen een droge huid. Maar je hebt het ook in crème-vorm. De crème wordt gebruikt als wondzalf en verzacht en ontsmet tegelijkertijd. Goudsbloemcrème werkt wond-helend, kalmerend en zelfs antiseptisch.

De eerste keren dat er over Goudsbloemen werd geschreven, was in de 16e eeuw door de Grieken. De Goudsbloem werd in mythes verbonden aan dankbaarheid en liefdevolle herinneringen. In ons land werd de goudsbloem geassocieerd met de dood en was deze naast een symbool van welvaart, ook symbool voor bedroefdheid en verontrusting.

Nummer 9: Kamille

In het Latijn heet deze plant ‘Matricaria Recutita’. Deze geneesplant groeit over de hele wereld, behalve in tropische gebieden en poolgebieden. Het is duizenden jaren gebruikt als geneeskruid en vandaag de dag is het nog steeds een populair geneeskrachtig middel. Deze plant wordt niet vaak in de keuken gebruikt. Als geneeskrachtig kruid is kamille goed voor:

  • De zenuwen (Rusteloosheid, stress, prikkelbaarheid, angst, boosheid en irritatie)
  • Maag en darmen (Zuurbranden, opgeblazen buikgevoel, braken en maagzweren)
  • Verkoudheid (Koorts, loopneus, zere keel, verstopte neus en vermoeidheid)
  • Uitwendig gebruik (Gorgelen bij keelpijn, crèmes bij huidaandoeningen en olie bij een droge huid)

Door de eeuwen heen werd kamille voorgeschreven tegen vrouwenkwalen. Het plantje staat ook bekend als plantendokter. Als kamille ernaast wordt geplant, knappen zieke plantjes helemaal op. Het is dan ook niet vreemd dat in 1987 kamille werd uitgeroepen tot ´Geneeskrachtige Plant van het Jaar´.

De wetenschap heeft de koortswerende werking van kamille onderzocht. En het bleek dat kamille inderdaad effectief is. Ook prezen vele geneeskundige grootheden uit het oude Griekenland kamille om haar medicinale werkingen.

Nummer 8: Echinacea

De Latijnse naam voor deze plant is ‘Echinacea Purpurea’. In Nederland wordt de naam Zonnehoed gebruikt en is hij veel te vinden als sierplant in tuinen.Noord Amerikanen aten ze als eerste de wortel tegen diverse aandoeningen. De bloem heet purpurea vanwege zijn kenmerkende purperrode kleur. De plant wordt al eeuwen gebruikt om zijn geneeskrachtige eigenschappen. De wortel is het meest voedzame deel van de Echinacea. Als geneeskrachtig kruid is de Echinacea goed voor:

  • De huid (Eczeem, koortsblaasjes, acné, psoriasis, zweren en ontstoken wonden)
  • Keel, neus en oor (Verminderde weerstand, keelpijn, griep, oorontsteking en luchtwegeninfectie)
  • Vrouwenkwalen (Candida-vaginitis, eileiderontsteking, en baarmoederontsteking)
  • Urineweginfecties (Blaasontsteking, prostaatontsteking, nierontsteking en plasbuisontsteking)

In Noord Amerika gebruikten ze de Echinacea om op te kauwen, omdat dit helpt tegen keelpijn, tandpijn en abcessen in de mond. Rond 1880 onderzocht westerse arts H.C.F. Meyer de plant, en liet andere artsen de genezende werking zien. In de twintigste eeuw stond de plant vooral bekend om zijn immuun stimulerende werkzaamheid.

Ook bevat de wortel van de plant goede vetzuren. De wortel heeft namelijk alfa-linoleenzuur in zich. Alfa-linoleenzuur is een essentiële vetzuur. Deze zuren zijn nodig voor een lichaam om goed te functioneren maar kunnen niet in het menselijk lichaam zelf aangemaakt worden. Dat maakt de wortel een uitstekende bron van goede voedingsstoffen.

Nummer 7: Valeriaan

De officiële naam van valeriaan is Valeriana Officinalis. Valere bekent in het Latijn ´gezond zijn´. In vele landen is valeriaan verbonden aan de kat. Katten zijn namelijk gek op valeriaanwortel. De wortels zijn het enige deel wat gebruikt wordt voor. Deze wordt zowel droog als vers gebruikt. Het wordt in kleine hoeveelheden gebruikt in vruchtendranken, ijs en snoep. Maar het beste kun je van Valeriaan thee zetten voor het medicinale effect. Dan is valeriaan namelijk goed bij:

  • Zenuwen (Stress, rusteloosheid, hartkloppingen, concentratieproblemen en bezorgdheid)
  • Moeheid (Irritatie door slaaptekort, vermoeide ogen, bleek zien, sloomheid)
  • Krampen (Nekpijn, rusteloze benen, menstruatiepijn en spijsverteringsstoornissen)
  • Ontwenningsverschijnselen (Ontwenning van nicotine en middelen zoals benzodiazepine)

Valeriaan wordt al in de 5e eeuw v.Chr. gebruikt als kalmerend en ontspannend middel. In de Middeleeuwen gebruikte men het middel bij epilepsie en een overmatige prikkelingen. Tijdens de eerste wereldoorlog werd valeriaan onder andere gebruikt om de bevolking te kalmeren. De geur van valeriaanwortel vinden mensen meestal niet lekker ruiken. Maar de geur is wel zeer aantrekkelijk voor katten, ratten, muizen en andere knaagdieren.

Valeriaan staat vooral bekend om zijn werking op de slaap. Het is het beste als het gedurende twee tot vier weken wordt ingenomen. Het werkt dus niet gelijk na de eerste inname. Het voordeel van valeriaan is dat je gewoon helder weer opstaat. Je hebt geen last van gewenning of verslaving zoals bij sommige chemische slaapmiddelen.

Nummer 6: Lavendel

‘Lavandula angustifolia’, oftewel lavendel, staat bekend om zijn paarse bloemen en lekkere geur. Door die lekkere geur wordt het vaak gebruikt in zeepproducten. Je kunt het echter ook eten en je kunt er zelfs limonade van maken. De geneeskrachtige ingrediënten van lavendel zijn vooral te vinden in de etherische oliën van de bloemen. De lavendel kan inwendig worden gebruikt in de vorm van capsules en tabletten. En de tinctuur van lavendel heeft positieve effecten op de huid door het op te smeren. Lavendel ’s geneeskrachtige werking komt vooral tot zijn recht bij:

  • Spanningsklachten (Hoofdpijn, nekpijn, nervositeit, hoge bloeddruk en angst)
  • Maag en darmen (Eetlustverlies, opgeblazen gevoel, buikpijn en verstoppingen)
  • De huid (Acné, droge hoofdhuid, littekens, eczeem en geïrriteerde huid)

Lavendel verlicht en versnelt cel productie. Daardoor kan het jeuk verlichten en gaat het huidveroudering tegen. Dit is omdat de lavendelolie de aanmaak van collageen versnelt en zo de huid elastischer maakt.

Lavendel is oorspronkelijk afkomstig uit het Middellandse Zeegebied, en is zo rond het jaar 1000 door monniken geïntroduceerd. In de Middeleeuwen werd het gebruikt tegen stank en ongedierte. Lavendel begon na de 16e eeuw gebruikt te worden zoals het vandaag de dag voornamelijk bekend staat, als geur in bad etc. De Franse parfumindustrie heeft ook flink gebruik gemaakt van lavendel.

Nummer 5: Sint-janskruidsintjanskruid

Het sint-janskruid (Hypericum perforatum) is bekend omdat het de stemming verbeterd. Sint-janskruid beïnvloedt de lichaamseigen stoffen die een rol spelen bij emoties, in de hersenen. Sint-janskruid vermindert de werking wel van sommige medicijnen. Daarom raden wij aan om met je arts of apotheker in gesprek te gaan voordat je deze combinatie gaat gebruiken. Dit middel kun je gebruiken bij:

  • Infecties (Herpes simplex, klier-koorts, en griep)
  • Depressie (Vermoeidheid, gewichtsverandering, duizeligheid, neerslachtigheid en concentratieproblemen)
  • Huidproblemen (Wonden, winterhanden, zweren, brandblaren en zelfs splinters)

Sint-Janskruid olie wordt uitwendig gebruikt. Ook kan deze kruid producten geel kleuren. De thee van Sint-Janskruid moet je niet drinken voor de smaak. Het gebruik van Sint-Janskruid in de keuken komt haast niet voor.

Wel staat het al heel lang bekend om zijn medicinale gebruik. In het oude Griekenland gebruikten artsen het voor heel wat aandoeningen. In de middeleeuwen hingen mensen Sint-Janskruid op hun zolders omdat ze hiermee dachten kwade geesten en heksen te verjagen.

Nummer 4: Rozenbottel

De Latijnse naam voor rozenbottelstruik is Rosa Canina; dat betekent ´Roos van de Hond´. De naam stamt af van het gebruik om de beet van een dolle hond te behandelen. Rozenbottel zorgt voor een betere weerstand. Dit komt door de hoeveelheid gezonde voedingsstoffen.  Er zit 10 keer zoveel vitamine C in een rozenbottel als in sinaasappel. Daarnaast ontdekten mensen dat er vitamine A, B en het mineraal kalium in rozenbottel zit. Rozenbottel wordt als geneeskrachtig middel gebruikt bij:

  • Vitaminegebrek (Vermoeidheid, voorjaarskuren, scheurbuik, bloedend tandvlees en verminderde wondgenezing)
  • Weerstandsverbetering (Infectieziekten, koorts, verkoudheid en luchtwegenaandoeningen)
  • Artrose en artritis (Kraakbeenschade, gewrichtspijn, zenuwpijn en ontsteking van de slijmvlieslaag)

Er is ontdekt dat 2000 jaar geleden men al rozenbottel at. De resten van rozenbottel zijn gevonden in potten uit die tijd. Dit is ook niet heel gek aangezien de roos al sinds oudsher een veel ingezette plant is. De roos wordt in geneeskunde al vanaf de 13e eeuw gebruikt.

Rozenbottel wordt sinds de 17e eeuw gebruikt als oogbad tegen oogbindvliesontsteking. Vlak voor de tweede wereldoorlog ontdekten wetenschappers hoe gunstig rozenbottel (door zijn vitamines) is voor de weerstand. Daarom maakte ze van de rozenbottel siroop. Deze kun je nog steeds halen in de supermarkt maar alleen in afgezwakte vorm.

Nummer 3: Hennep

Hennep (cannabis) is in Nederland als medicijn alleen op recept verkrijgbaar in de apotheek. Het staat dan ook voornamelijk bekend om zijn mogelijke recreatieve gebruik. Het is wel een oeroude medicinale plant. Hennep heeft een pijnstillende werking. Wel is het belangrijk om te vermelden dat er veel verschillende soorten pijn zijn, en deze reageren allemaal anders op hennep. Bij verschillende aandoeningen kan hennep verlichting geven, zoals bij:

  • Pijn (Ontstekingen, spastische pijn, migraine, gewrichtsaandoeningen en bij chronische pijn door aids of kanker )
  • Eetstoornissen (Bij boulimia en anorexia als eetlustopwekker)
  • Longziektes (Vermindert de hoest bij bronchitis en astma-aanvallen maar kan bij mensen die het niet medicinaal gebruiken deze ziektes juist veroorzaken).

Medicinaal gebruik van hennep bestaat al sinds 5000 jaar geleden. Een Chinese keizer zorgde voor de eerste vermelding hiervan. Hij raadde toen al hennep aan als genezend middel. Er is zelfs een referentie naar hennep in de bijbel. Over een recept voor huidolie schreven ze in het oude testament. Cannabisolie wordt gezien als wondermiddel voor de huid. Dit komt door de antibacteriële eigenschappen.

Hennep was één van de populairste pijnstillers voor de uitvinding van aspirine. In recentelijke jaren is er onderzoek gedaan naar THC in hennep en het voorkomen van de verkalking van aderen. Hennep wordt ook gebruikt bij de behandeling van heroïneverslaving en alcoholisme.

Nummer 2: Brandnetel

Er zijn twee soorten brandnetels. De grote brandnetel (Urtica dioica) en de kleine brandnetel (Urtica urens). De grote brandnetel staat voornamelijk bekend om zijn geneeskrachtige werking. Er zijn op het internet zat recepten te vinden voor brandnetelsoep en thee. Ondanks dat de plant ook bekend staat om zijn pijnlijke effect op de huid, heeft hij ontzettend veel voordelen. Brandnetel wordt gebruikt bij:

  • De nieren en urinewegen (Blaasontsteking, prostaatproblemen, nierontsteking en nierstenen)
  • Pijn (Gewrichtsklachten, spierpijn, hoofdpijn, bloeduitstortingen en blauwe plekken)
  • Maag en darmklachten (Slechte spijsvertering, ontstekingen, diarree en constipatie).

De Romeinen gebruikten de plant om zichzelf warm te houden. Ze wreven de plant over hun huid of gebruikten olie in het geval van reuma. Hippocrates kwam er in 400 v.Chr. achter dat de brandnetel vochtafstotende eigenschappen had.

Brandnetels hebben grote hoeveelheden calcium, zink, silicium zwavel en vitaminen B. De kruid wordt ook gebruikt bij haaruitval, slechte haargroei en broze nagels. Brandnetelthee laat het lichaam van binnenuit zuiveren. Het werkt namelijk bloedzuiverend, verwijdert urinezuur. Bovendien zorgt het voor de aanmaak van rode bloedlichaampjes en ijzer- en kalkopname.

1: Ginseng

De minder bekende naam is ‘panax ginseng’. ´Pan´ betekent in het Grieks alles en ´axos´ betekent medicijn. Een alles genezend medicijn. In de westerse wetenschap geloofden ze lang niet in de werking van ginseng. Maar tegenwoordig hebben onderzoeken daadwerkelijk de geneeskrachtige werking van de wortel bevestigd. Ginseng wordt bijvoorbeeld gebruikt bij:

  • Stress (Overwerktheid, gemoedstoestand, overspannenheid, werken onder druk, negatieve stemmingen)
  • Diabetes (Lichaamszwakte, Bloedsuikerspiegel, huidjeuk, hypoglykemie en dorst)
  • Gebruik als afrodisiacum (Overgangsklachten, menstruatiepijn, impotentie, erectiestoornissen, libidoverlies en steriliteit)

In Korea, Japan en China staat de wortel al meer dan 2000 jaar om zijn geneeskrachtige werking. Panax ginseng werd voor het eerst in 1710 in Japan gecultiveerd. Ginseng kwam in de vroege Middeleeuwen naar Europa. De wortel is toen gelijk verbannen in Europa. Het werd gezien als duivelsmiddel. Later was het weer toegestaan maar pas in de laatste 50 jaar zijn we in het westen weer  geïnteresseerd in ginseng. Ondertussen is de plant de meest onderzochte geneeskrachtige wortel. En door deze onderzoeken staat het eindelijk bekend om zijn goede werking.

Deze kruid staat dan ook absoluut bij ons op nummer 1. Hij bevat verreweg de meeste positieve en diverse geneeskrachtige kenmerken. Er zijn haast geen bijwerkingen bij minimaal gebruik. Ginseng is niet verslavend. Voor mensen met verslavingen helpt het zelfs bij de ontwenningsverschijnselen als ze stoppen. Let wel op dat je de normale dosis neemt.

10 keer groen voor in je voedselbos

Ben je geïnteresseerd in het maken van een voedselbos? Of heb je er al een en wil je weten welke bomen en gewassen niet mogen ontbreken in je tuin? We hebben voor je een top tien gemaakt. Zodat de keuze aan groen in je voedselbos wat makkelijker gemaakt wordt.

De lagen

Zoals we in onze blog wat is een voedselbos vertellen kennen de meeste voedselbossen zeven lagen. Als je midden in een voedselbos zou staan, vallen deze lagen je waarschijnlijk niet gelijk op. Maar deze lagen zijn belangrijk voor een goed functionerend voedselbos.

De verschillende lagen gaan van een voedselbos gaan van hoog naar laag: Het begint met grote notenbomen, gevolgd door wat kleinere fruitbomen. Daarna komen de fruitstruiken en op de bodem; groenten, kruiden en bloemen. Op en onder de grond heb je dan bijvoorbeeld nog knolgewassen en kruipers. En tussen dit alles door slingeren zich klimmers terwijl op oud hout paddenstoelen en zwammen groeien.

Een goed ontworpen voedselbos levert zo’n 9 maanden per jaar allerlei eetbare producten op. Maar je wil natuurlijk wel producten hebben die makkelijk te planten en te kweken zijn. Ook is het een optie om je overschot aan gewassen te verkopen en zo nog wat geld te verdienen. Met dit in gedachten volgt hier de top tien.


10. De walnotenboom

Walnotenbomen zijn bijzonder mooie bomen die al vele jaren in Nederland geplant worden. Ze zijn onderhoudsvrij en werpen makkelijk hun vruchten af. De bloeitijd van deze boom duurt van mei tot juni. Je hoeft niet zelf een ladder op te klimmen om de walnoten te plukken. Ze vallen namelijk zo, zelf van de boom af.

De boom is zelf bestuivend en winterhard. Als de boom volwassen is, dan is hij zo’n 10 tot 15 meter hoog. Ze moeten wel in het zonlicht staan in een open, doorwortelbare grond. Dus geen zure bosgrond of veengrond. Wat ook nog eens een mooi voordeel is; de walnotenboom verdrijft muggen. Je zult dus in de zomer zonder gestoken te worden heerlijk kunnen genieten van je voedselbos.

9. De appelboom

We snappen dat het lastig is te kiezen uit al die verschillende soorten fruitbomen. Uiteraard hangt je keuze samen met de voorkeur voor een smaak. Onder de appelbomen hebben we de Elstar uitgekozen als de beste. Een sappige appel met een rode blos, erg geschikt voor appelmoes of appelsap.

Elstar kan geplukt worden vanaf de tweede week van september tot eind september en is tot eind augustus te bewaren. Deze appelboom kan tot 6 meter lang groeien. Alle soorten fruitbomen moeten de eerste 2 tot 3 jaar ondersteund worden met boompalen en boombanden. Dit is om te voorkomen dat de boom scheef gaat groeien. In tegenstelling tot de notenboom moeten fruitbomen wel gesnoeid worden.

8. De perenboom

Ook bij de perenboom kun je uit verschillende soorten kiezen. Onze voorkeur ligt bij de Conference peer. Ongetwijfeld is dit de meest bekende perensoort. De Conference groeit namelijk op bijna alle ondergronden. Je moet er wel voor zorgen dat de grond niet te nat is en voedselrijk.

De boom moet op een zonnige plek staan, zodat er voldoende zonlicht op de peren kan vallen. De boom wordt zo’n 4 meter hoog. In april bloeit deze perenboom met witte bloesem. Rond september oogst je de peren. Je hoeft geen extra perenboom in de buurt te planten om een goede oogst te krijgen, want de boom is zelf bestuivend. Ideaal voor in een voedselbos, in plaats van de peren in de winkel te kopen, pluk je ze zo van de boom.

7. De bosbesstruik

De bosbes groeit aan lage struiken in het bos. De vrucht is prachtig donkerblauw gekleurd. De bosbes groeit laag aan de grond, terwijl de struik van een blauwe bes wel 2,5 meter hoog wordt.

Deze struik is sterk, bestand tegen slecht weer en geeft vrij veel fruit. De bessen zijn middelgroot en hebben een goede smaak. Ze rijpen in Augustus af en ze zijn zeer goed resistent tegen ziekten. De struik word ongeveer 1,5 tot 2 meter hoog en 150cm breed. Bosbessen rijpen één voor één af, en verdwijnen zoals vele bessen als sneeuw voor de zon. Dit is dankzij de merels en de lijsters. Dus als je wil profiteren van deze struik, wees de vogels dan voor.

6. Chinese bieslook

De ‘Allium ramosum’, of gewoon Chinese bieslook bloeit met lekker ruikende witte bloemen in de zomer. De bloemschermpjes zijn wat groter en opener dan die van gewone bieslook. Maar het eindproduct is hetzelfde. Chinese bieslook smaakt een beetje naar normale bieslook en een beetje naar knoflook.

De plant kan 20 tot 50 centimeter hoog worden. Hij bloeit in juli tot oktober in de zon of in halfschaduw. Chinese bieslook kan temperaturen aan tot -23°C.  Ze houden van een grond die voornamelijk droog is, maar niet te droog. Zorg ook voor een kalkrijke, goed bemeste grond. De Chinese bieslook kan meegekookt worden in warme gerechten. Chinese bieslook stimuleert de eetlust en spijsvertering en wordt in de Chinese keuken toegepast om haar vocht afdrijvende werking.

5. Druiven

Een goede druivenoogst is absoluut mogelijk in Nederland. En een voedselbos is hier de ideale plek voor. Druiven kweken is namelijk niet moeilijk. De beste tijd om een druif te planten is tussen september en maart. De druiven moeten echter wel in de volle zon staan. En het is een slim idee om eerst een steunconstructie neer te zetten om later de takken aan vast te binden. De plant kan een volgroeide lengte hebben van 4 meter.

Er zijn wel veel druivensoorten om uit te kiezen. Maar een goede druif om in je voedselbos te laten groeien is de Vitis vinifera ‘Bianca’. Dit soort is namelijk ziekteresistent en ook nog eens vorstbestendig. In augustus zijn de druiven gerijpt. Deze druif geeft een gemiddelde opbrengst, en is heerlijk om zo te plukken en rechtstreeks uit je voedselbos te eten. Je zou er ook eventueel wijn van kunnen maken.

4. Pastinaak

Het is een Europese historische wortelgroente met zoete smaak. Het is niet zonder reden dat de pastinaak veel verbouwd werd vanaf de Romeinse tijd tot de 17e eeuw. Het liefst groeien pastinaken in een lichte, wat zanderige grond. Pastinaken houden er van om een zonnig plekje te hebben.

Wat wel belangrijk is om te onthouden; pastinaak zaden hebben maar een kort leven. We raden dan ook aan om ze te kopen vlak voordat je ze wil planten. Zo heb je de hoogste kans om mooie pastinaken te krijgen. De pastinaak staat ook op de lijst om zijn lange houdbaarheid. Je kunt dit gewas namelijk na het telen, 2 tot 3 weken op een donkere koude plek bewaren.

3. De zoete aardappel

Het kweken is niet gebruikelijk met ons klimaat, toch is het mogelijk. De zoete aardappel moet op het zonnigste en warmste plekje in je voedselbos staan. De grond moet het liefst zo voedzaam en goed losgemaakt zijn. Zware kleigrond belemmert de groei en veroorzaakt schimmels. De zoete aardappel wordt vermeerderd met het pootgoed. Je stopt nieuwe, kleine aardappels in de grond. Deze groeien en zullen uiteindelijk een hoop nieuwe zoete aardappelen opleveren. Je doet dit het best in maart, april of mei.

De plant kent haast geen vijanden in onze gebieden, alleen slakken lusten de jonge blaadjes. Oogsten doe je vlak voor de eerste vorst, vanaf oktober/november. De plant is niet winterhard maar wel lang te bewaren. Ze worden steeds populairder. In vergelijking met vier jaar geleden gaan er namelijk dubbel zoveel over de toonbank.

2. Bramen

Ook een ideaal stuk fruit voor in je voedselbos; de braam. Hieronder vallen ook weer verschillende soorten. Een goed groeiende doorn-loze braam met een zeer goede productie en een lange oogsttijd is de ‘Black Satin’. De braam heeft erg opvallende roze bloemen en deze trekken veel bijen aan. De bloeitijd is van eind april tot begin juni. Hij kan tot wel 60 centimeter hoog worden.

De bramenplant staat graag in de volle zon. En uiteraard zijn deze ook bestand tegen de Nederlandse vorst. Ze groeien het best in een lichtzure grond en vragen dan ook een organische meststof. Wat mooi meegenomen is, de plant heeft geen doorns. Dat maakt de bramen dus een stuk makkelijker om te plukken, en ook gelijk kindvriendelijk.

1. Aardbeien

De makkelijkste manier voor aardbeien kweken is om mini-plantjes of volgroeide planten te kopen. Je kunt ook zelf de zaadjes kopen. Aardbeien zijn planten die van nature op schaduwrijke bosbodems voorkomen. Aardbeien kunnen in het voedselbos dus het beste ingezet worden als bodembedekkers. Er zijn echter wel verschillende soorten aardbeien: vroege, late en doordragers. Als je ze alle drie zou telen, dan verdeel je de oogst over een paar maanden in plaats van enkele weken.

Onthoudt ook dat je na twee tot drie jaar de aardbeienplanten moet vervangen. De beste planttijd voor nieuwe planten is april of juli-augustus. We raden de Fragaria ‘Ostara’ aan. Deze heeft grote sappige vruchten. Deze aardbei blijft doorbloeien en vruchten produceren. Je kunt de vruchten van juni tot ver in de herfst plukken. En van deze lekkere aardbeien kun je natuurlijk ook jam maken. De jam is ook leuk om te verkopen en zo dus bij te verdienen.

Handige websites

Deze top tien bestaat uit onze favorieten. Maar natuurlijk is de beste optie om zelf te kijken welke gewassen het beste op je wensen aansluiten. Daarom hebben we hieronder nog even een paar websites onder elkaar gezet. Op deze websites staat informatie over verschillende voedselbos gewassen.

  • https://www.voedselbos.eu/catalog/index.html
  • https://www.hetmoestuinhuis.nl/plantenlijst/
  • http://www.thedesertecho.com/blog/food-forest-gardens-planting-guide/
  • https://www.kienekweekcirkel.nl/achtergrond/54-verdieping/45-voedselbos
  • https://www.hetkanwel.nl/2015/02/02/zo-richt-je-je-eetbare-tuin-het-beste/

 

 

 

Voedselbossen in Nederland

voedselbos aanleggen

Stel je voor. Je hoeft niet meer voor je groenten, fruit, noten en kruiden naar de supermarkt. Je kunt gewoon je achtertuin inlopen. Of naar een bos in de buurt gaan, en hier in de natuur de nodige dingen pakken. Een mooi concept? Dan zijn voedselbossen iets voor jou!

In deze blog vertellen we je over:fruitboom voedselbos

  • Wat een voedselbos is.
  • De verschillende lagen van het bos.
  • Het aanleggen van een voedselbos en de kosten hiervan.
  • De voordelen van een voedselbos.
  • Waar je deze voedselbossen in Nederland kunt vinden.

Wat zijn voedselbossen?

‘Een voedselbos is een tuin of landschap opgezet als een natuurlijk ecosysteem, maar gericht op productie van voedsel en andere voor de mens bruikbare producten. Een goed functionerend voedselbos kan een aardige opbrengst per hectare opbrengen’.

Voedselbossen bevatten onder andere fruit- en notenbomen, struiken, meerjarige groenten, kruiden en wijnstokken.

Het plaatsen van veel verschillende soorten planten is erg nuttig omdat deze insecten aantrekken om de fruitgewassen te bestuiven.

Bostuinen zijn ’s werelds oudste vorm van landgebruik. Ze zijn ontstaan ​​in de prehistorie langs oerwouden en rivieroevers. Tijdens het proces van mensen die hun directe omgeving wilden verbeterden, werden nuttige bomen herkend, beschermd en verbeterd.

Terwijl ongewenste soorten werden weggehaald. Werden de beste, vreemde soorten uitgekozen en geplant in de omgeving van de verblijfplek.

De verschillende lagen Lagen van een voedselbos

  • De kroonlaag bestaat uit de grootste bomen. Het is gebruikelijk om notenbomen in deze laag te zien.
  • De tweede laag bestaat uit de kleinere bomen. Denk hierbij aan de meest bekende fruitbomen.
  • De struiklaag vult de gaten van een voedselbos. Meestal bestaat de struiklaag uit fruitstruiken die het hele seizoen door fruit geven.
  • In de kruidlaag duiken kruidachtige planten en groenten op waar ze kleine stukjes zonlicht kunnen vinden.
  • De horizontale laag heeft de bodembedekkers. Deze zijn goed aangepast aan de schaduwrijke omgevingen.
  • De ondergrondse laag wordt beschermd door de horizontale laag. Hier groeien de ondergrondse groenten.
  • De verticale laag, deze klimmers gebruiken de kroonlaag om zo goed mogelijk te kunnen groeien. Denk hierbij aan de druif bijvoorbeeld.

Een voedselbos aanleggen

Voedselbossen hebben veel voordelen. Ze verstoren de grond niet. In tegenstelling tot eenjarige landbouw. Een voedselbos verrijkt juist de bodem en heeft hiermee een positieve invloed op de biodiversiteit.

Wanneer de bladeren vallen en planten afsterven in de herfst, zorgt dit voor een rijke composterende bodemlaag, en zo helpt dit de grond ook weer. Daardoor kan het voedselbos helpen om land, biodiversiteit en leefgebied te herstellen. En tegelijkertijd een eetbare opbrengst te geven.

Kosten voedselbossen

De kosten hangen uiteraard af van de grootte van het voedselbos. De ontwikkelkosten van een voedselbos kun je uitrekenen. Het totale kostenplaatje hangt af van meerdere factoren.

De belangrijkste zijn:

  • De grondaankoop
  • Ontwerpkosten
  • De grondaankoop
  • De aanleg en infrastructuur

De kosten van de benodigde planten liggen daarentegen lager omdat een voedselbos bijna alleen werkt met permanente gewassen. Dus je hoeft niet elk seizoen nieuwe planten te kopen. Voor grote bossen gaat ‘De Stichting Voedselbosbouw NL’ uit van een prijs van 30.000 euro per hectare. Bij een voedselbos zul je dus eerst moeten investeren, voordat je kunt profiteren.

In de beginfase worden bomen gekocht en geplant, de waterhuishouding moet aangepast worden en de bodem moet bedekt worden met organisch materiaal. In deze fase zal de opbrengst nog beperkt zijn, maar over de jaren heen zal de productie flink groter worden.

De voordelen van voedselbossen

Een flinke investering dus een voedselbos. Maar er zitten veel voordelen aan. Zoals:

  • Een hectare voedsel bos produceert in één jaar gemiddeld ruim twee keer meer biomassa dan een hectare landbouwgrond. En dat gaat helemaal vanzelf. Zonder dat daar kunstmest of pesticiden voor nodig zijn.
  • Een voedselbos is door zijn opbouw, bestand tegen droogte en overstromingen.
  • Bovendien blijft de bodem vruchtbaar. Ook kan een voedselbos worden gebruikt om vervuilde bodems weer gezond te maken.
  • De bodemerosie en waterafvoer wordt vanzelf beheerst.
  • Voedselbossen worden voorzien van hun eigen voedingsbehoeften, door jaarlijkse bladval.
  • Aangezien het voedsel wat je uit de bossen haalt, volledig biologisch is. Helpt dit mee aan een goede gezondheid doordat je geen onnatuurlijk stoffen eet.ongedierte voedselbos
  • Uitstekend voor dieren in het wild. Ze kunnen van het voedselbos hun leefomgeving maken. Daarbij worden ook de goede insecten aangetrokken.
  • Zonlicht wordt veel effectiever gebruikt dan bij monocultuur systemen.
  • Het ziet er mooi uit. En voor kinderen bieden ze geweldige ruimtes voor spelen, leren en ontspannen.

De opzet van een klein voedselbos aan huis.

Als je zelf een voedselbos wilt beginnen moet je als eerst een geschikte plek vinden.

Je kunt bijvoorbeeld een ongebruikt deel van je tuin transformeren tot een mini-voedselbos. Dit kan een onbelangrijk stuk grond zijn in je tuin, bijvoorbeeld naast de garage of bijvoorbeeld achter een schuur.

Voedselbossen appelboom

Ook is het als je een voedselbos gaat maken, waarschijnlijk een goed idee om je dieet aan te passen. Om zo meer dingen op te nemen die een bostuin kan produceren. Natuurlijk kun je ook enkele niet-vaste planten plaatsen, of gewoon een deel van je tuin als klein voedselbos hebben. En een ander deel gebruiken om je uien, salades, aardappelen, kool en andere eenjarige gewassen te laten groeien.

 

Voedselbossen in Nederland zelf ervaren

Ben je enthousiast geworden? En zou je zelf wel eens een voedselbos met je eigen ogen willen zien. Dat kan op meerdere plekken in Nederland. In veel voedselbossen worden rondleidingen gegeven.

Ten slotte hebben we de voedselbossen in Nederland voor je op een rijtje gezet per provincie.   Staat er een voedselbos nog niet tussen die er wel tussen moet? Dan kun je ons mailen via info@vrijbuitersnest.nl en voegen we het aan de lijst toe.

Overijssel:

Gelderland:

Noord-Brabant:

Utrecht:

Zuid-Holland:

Noord-Holland:

Flevoland:

Friesland:

Limburg:

Groningen:

Drenthe:

  • MedumeSchoonloërweg 9443, Schoonloo

Kortom; er zijn dus genoeg voedselbossen te vinden in Nederland. We raden dan ook zeker aan om deze een keer te bezoeken. Er valt erg veel te ontdekken, en er is nog een reden waarom. Het is  enorm gezond, leerzaam, en leuk om een dagje de natuur in te stappen.

Aquaponics: De ins en outs voor beginners

duurzaam verbouwen

Aquaponics

Aquaponics is de meest efficiënte methode om voedsel te verbouwen, door aquacultuur en hydrocultuur te combineren in een gesloten systeem. In deze blog vertellen we je alles wat je moet weten over aquaponics.

Zo ontdek je;

  • wat aquaponics precies is
  • hoe een aquaponicsyteem werkt
  • wat je nodig hebt om te starten
  • wat de voor- en nadelen zijn
  • hoe de toekomst van aquaponics eruit ziet.

Wat is aquaponics precies?

Aquaponics is een systeem voor het kweken van vissen en planten tegelijkertijd. Vissen produceren onder andere door hun ontlasting afvalstoffen die veranderen in nitraten en ammoniak. Een hoge concentratie van nitraat en ammoniak in het water is niet goed voor de vissen, maar ze zijn geweldige meststof voor planten. Terwijl de planten deze voedingsstoffen opnemen zuiveren ze het water en voegen zuurstof aan het water toe, wat in ruil daarvoor weer nodig is voor de vissen.

Aquaponics is geen nieuw concept. De eerste vormen van aquaponics-systemen werden al gebruikt door de oude Azteken rond 1000 na Christus. Moderne aquaponics is iets meer hightech, maar het is nog steeds een efficiënte en milieuvriendelijke manier om voedsel te produceren.

Hoe werkt het?

Het woord aquaponics komt van de woorden aquacultuur (het telen van vissen of andere dieren op waterbasis). En het woord hydrocultuur (waar planten worden gekweekt in een steriele tank of volledig in water). Het hele idee bestaat uit drie stappen.

  • De vissen krijgen voedsel en produceren hierdoor ammoniakrijke afval. Dit afval verspreidt zich in het water. Het effluent-rijke water is giftig voor vissen in hoge concentraties. Maar ze zijn essentieel voor plantengroei, dus wordt het afvalwater naar de kweekbedden gepompt. In plaats van dat je kunstmest moet geven aan de planten zelf, zorgen de vissen hiervoor. En de zuurstof die de planten afgeven, zijn weer nodig voor de vissen.
  • De bacteriën die in de kweekbedden groeien, helpen onzuiverheden af te breken en als gevolg daarvan blijft stikstof achter, wat een essentiële voedingsstof is voor planten.
  • De plantenwortels filteren het water dat nu voedingsstoffen voor de vissen bevat en wordt terug naar de vissen gepompt. De cyclus herhaalt zich dan.

Waar uit bestaat een aquaponicssysteem?

Een standaard aquaponics systeem bestaat uit drie basisdelen die samenwerken:

  • De vis tank: Hierin leven de vissen.
  • Een broeibed: Hier groeien de planten.
  • Een pomp: Het hoofd van het systeem dat het water rond pompt.

Online zijn er verschillende websites waar je de benodigdheden voor een aquaponics systeem kunt halen. Het blijft wel iets wat je het beste zelf in elkaar kunt zetten.

Benodigdheden:aquaponics planten

Voor Aquaponics heb je twee onderdelen nodig. Het gedeelte aquacultuur, dit bestaat uit een aquarium met vissen of waterdieren. En een hydrocultuur bestaande uit een bak met planten. Een Aquaponicssysteem bestaat verder uit een tank. Opgegeten voedsel en afvalstoffen worden bewaard hier. En een bio filter waar bacteriën kunnen groeien en de ammoniak in het water kunnen omzetten in nitraat.

Welke groenten en vissen kunnen erin?

Het soort vis dat je gebruikt in aquaponics heeft geen effect op de gewassen die verbouwd worden. Maar uit welke vissen kun je kiezen? En wil je bijvoorbeeld eetbare vissen, of ga je alleen maar de groenten oogsten?

Veel groene bladgroenten groeien prima in een aquaponics systeem, maar dit zijn de meest geschikte soorten:

  • Kool, sla, basilicum, tomaten, okra, meloen, bonen, erwten, koolrabi, waterkers, radijs, aardbeien, uien, rapen, pastinaak, paprika, komkommer, snijbiet, spinazie en bloemkool.

Als je gaat besluiten welke vissen je erin wil, moet je je eerst afvragen of je met koud of warm water wil werken. Een paar vissen voor een koud water systeem zijn:

  • Forel, rietvoorn, karper, Europese meerval, baars en de goudvis.

Deze koudwatervissen zijn een goede keuze voor als je de tijd hebt om langzaam op te starten met je eigen aquaponics systeem. Een alternatief is werken met warmwatervissen. Hierbij is de toevoer van energie om de temperatuur goed te houden uiteraard lastiger. Maar het voordeel is een veel snellere oogst. Aquaponics kunnen werken met:

  • Omegabaars, Afrikaanse meerval, tilapia, Barramundi, zilverbaars en de graskarper.

Wat maakt aquaponics zo interessant?

Aquaponics is een van de groenste en meest unieke manieren om voedsel te verbouwen. Omdat de enige energie die het nodig heeft elektrisch is, kun je gemakkelijk gebruik maken van zonne-, wind- of waterkrachtbronnen.groenten verbouwen aquaponics

Aquaponicsystemen zien er uit alsof ze veel water nodig hebben. In werkelijkheid gebruiken ze eigenlijk, maar 10% van het water dat nodig is voor landbouw op het veld. In plaats van water te lozen of te verspillen, recirculeren aquaponicsystemen het water erg effectief. Wat ook interessant is, is dat je het hele jaar door je eigen groenten kunt verbouwen. Doordat er in de meeste gevallen gebruik gemaakt wordt van ledlampen. Het is ook enorm handig in gebieden waar droogte heerst, omdat er geen kostbaar water verspild wordt.

Overigens produceert een aquaponicsysteem minstens 10 keer meer gewassen in dezelfde hoeveelheid ruimte als de traditionele landbouw. De belasting voor de natuur is dus velen malen minder en de ecologische voetafdruk wordt aanzienlijk verkleint.

Kosten aquaponics:

De kosten van een mini aquaponics systeem liggen vrij laag.

Een populair binnenhuis systeem kan gemaakt worden met onderdelen gekocht bij de IKEA. Uitgerekend kom je bij dit systeem qua kosten op ongeveer 110 euro uit, inclusief vissen en plantjes. Natuurlijk is de grootte van het systeem de belangrijkste factor in het kostenplaatje.

Bruikbare voorbeelden:waterpomp aquaponics

Wij hebben hieronder 7 eenvoudige aquaponics systemen die je gemakkelijk zelf kunt maken, op een rijtje gezet.

  1. Aquaponics in een emmer: Een systeem waarmee je fouten kunt maken zonder dat het veel geld kost. Erg simpel concept, goed om mee te beginnen.
  2. PVC Aquaponics systeem: Een op-zwaartekracht-gebaseerd systeem. Door verticaal te groeien, kun je twee keer zoveel produceren als je kunt groeien met een standaard hydrocultuursysteem.
  3. Shelfponics: Door bijvoorbeeld een boekenkast te gebruiken kun je met dit systeem veel planten op een klein oppervlakte kwijt.
  4. Aquaponics in je tuin: Als je er de ruimte voor hebt in je tuin en de voorkeur geeft aan een systeem buiten, is dit een zeer eenvoudig systeem ongeveer 150 euro kost in benodigdheden. Ook heb je maar een dag of twee nodig om het op te bouwen. Een kleinschalig project, geschikt voor je balkon of een klein tuintje.
  5. mason jar aquaponics DIY goudvis vijvertje & aquaponics: Dit systeem gebruikt een houten krat van ongeveer 450 liter, gemaakt van dik multiplex en uitgerust met plastic vijverfolie.
  6. Zonnetoren aquaponics: Het torensysteem op zonne-energie is een goed off-grid systeem door gebruik te maken van twee zonnepanelen.
  7. Mason jar aquaponics: Een makkelijke manier om in het klein kruiden te verbouwen. In een glazen pot doe je een betta visje die het water schoon zal houden en de kruiden met voedingstoffen voorziet.

Voor- en nadelen:

Het klinkt dus als een ontzettend goed alternatief voor heb verbouwen van groenten. Maar zoals bij elk systeem, zitten er haken en ogen aan. Hieronder zet ik de voor-nadelen ze voor je op een rijtje.

Voordelen:

  • Vermindert het energieverbruik voor het planten, oogsten en verzenden van voedsel. Dit verminderd dus de uitstoot van CO2.
  • Elimineert het gebruik van kunstmatige chemicaliën.
  • Door het zelf te produceren hoeft er geen vervoer (van en naar de supermarkt) plaatste vinden.
  • Aquaponics kunnen zowel in een binnen- als buitensysteem worden gebruikt.
  • Een aquaponics systeem kun je eenvoudig zelf in elkaar zetten met behulp van informatie op het internet.
  • Je hebt geen last meer van onkruid.
  • Aquaponics systemen bestaan in alle afmetingen, van een klein aquarium tot grote commerciële bedrijven.

Nadelen:

  • De kosten van het voer van de vissen kan erg hoog oplopen naarmate er meer vissen in het aquaponicsysteem komen.
  • Technische problemen kunnende kop opsteken.
  • Je kunt een beperkt aantal vissen houden.
  • Bij een buitensysteem ben je in sommige gevallen afhankelijk van de weersomstandigheden.
  • Je moet de pH-waarde van het water goed in de gaten houden.

De toekomst van aquaponics:

Tegen 2050 zal ruim 80% van de bevolking in stedelijke gebieden wonen. Schattingen stellen dat de mensheid zal groeien met ruim 3 miljard. Om deze mensen te voeden, is het verbouwen van gewUrban farmers duurzaamassen met aquaponics een uitstekende optie.

Het zou de uitstoot van CO2 ook verminderen. De gewassen worden namelijk dicht bij de mensen verbouwd, dit betekent minder gebruik van vervoer. De gewassen groeien onder ledlampen die het zonlicht nabootsen. Een nadeel hiervan is dat de ledlampen slechts een efficiëntie hebben van 28%. Als ervoor een systeem met alleen kunstlicht gekozen wordt, lopen de stroomkosten hoog op.

Op het dak van een oude Philips fabriek in Den Haag stond de grootste stadsboerderij van Europa. Het eerste aquaponics bedrijf in Nederland. Ze noemden zichzelf Urban Farmers. Toch is Urban Farmers failliet nu. Een mogelijkheid is dat dit komt omdat, de bedrijven die bezig zijn met aquaponics zich vooral focussen op dat het biologisch verantwoord is. Ze verdienen (nog) niet echt hun geld met het verkopen van de geteelde groentes. Het verdienmodel is meer gericht op rondleidingen die de bedrijven geven. De helft van de bedrijven die deze aquaponics toepast, maakt verlies. Om aquaponics te kunnen gebruiken in je bedrijf, heb je extra kennis nodig. Die arbeidskrachten zijn duur en moeilijk terug te verdienen.

Hoe de toekomst van de landbouw en aquaponics eruit ziet, is dus nog niet zeker. Wel is het bekend dat kleinschalige aquaponics systemen erg geliefd zijn bij mensen die zich willen focussen op duurzaam leven. De tuinbouw zoals we die in Nederland kennen levert wel winst op. Aquacultuur is winstgevend. De voorwaarden zijn wel dat de kosten van het voedsel (voor de vissen) en elektriciteit (verwarming) worden beheerst.

Permanent wonen op een bungalowpark, 5 gouden tips

wonen vakantiehuis tips

Voor haar boek Anders Wonen onderzocht Marleen Hartog welke woonvormen er zijn en hoe zij zelf zou willen wonen. Permanent wonen op een bungalowpark was één van de vele mogelijkheden. Wat begon als een persoonlijke ontdekkingstocht, eindigde in een mooie verhalenbundel van een wirwar aan bijzondere mensen in bijzondere woonvormen.

Marleen sprak Bob Radstake van het Levende Dorp en ging langs een yurtbewoner. Ramona Coumans kwam zelfs met haar camper naar Marleen toe om te vertellen over haar ervaringen. Zelf woont Marleen inmiddels permanent op een bungalowpark, of liever landgoed. Wij gingen bij haar op bezoek en kregen 5 gouden tips voor het realiseren van een woondroom op zo’n landgoed.

1.     Verken je opties

Veel mensen staan er voor open om je te vertellen hoe zij wonen en waarom, maar wellicht heb je daar niet alle tijd voor. Dan kun je natuurlijk het boek Anders Wonen van Marleen lezen. Zij nam er wel de tijd voor en dat leidde tot mooie inzichten.

Als we haar vragen hoe ze bedacht het boek te gaan schrijven, zegt ze: “toen ik besloot er een boek van te maken, had ik nog meer reden om al die inspirerende mensen te spreken. Zonder boek had ik dat ook gedaan, maar nu mócht het echt.”

Door veel te lezen en bij mensen op bezoek te gaan, krijg je een beeld van hoe het permanent wonen op een bungalowpark (of welke andere optie je interesse heeft) eruitziet. Ga vooral ook voorbij het ideaalbeeld en voorbij de idylle. Vraag en kijk naar wat zowel de na- als voordelen zijn. Zo ontdek je of het wonen op een bungalowpark iets voor jou is.

boek anders wonen paradijsvogels

2.     Kies bewust

Nu je het boek gelezen hebt, of mensen gesproken hebt, of eindeloos youtube-filmpjes hebt gekeken, weet je wat er mogelijk is en dat is veel. Heel erg veel. Dan is het belangrijk te weten wat je wil. Voor Marleen en haar man zijn dit de grote voordelen van het permanent wonen op een bungalowpark:

  • Wonen middenin de natuur;
  • Toch aangesloten op de nutsvoorzieningen;
  • Recreatieve voorzieningen op het park;
  • Betaalbare woning;
  • Ruime, groene tuin.

Permanent wonen op een landgoed of bungalowpark is niet heel eenvoudig. Marleen had het geluk dat haar droomwoning recent een woonbestemming had gekregen, en dat ze daar volledig legaal kan wonen. Op veel bungalowparken is dit nog niet het geval. Daar zijn permanente bewoners omdat de gemeente permanente bewoning gedoogt. Daar kun je je niet inschrijven en dan heb je een briefadres nodig.

Hoe dit geregeld is, verschilt per gemeente. Doe daar vooral navraag naar. Zodra er op een park meer woningen komen met een woonbestemming, zie je de prijzen de lucht in schieten. Dan is het soms gunstiger om een woning te kopen met een recreatiebestemming, waar permanente bewoning gedoogd wordt.

[adace-ad id=”882″]

3.     recreatiewoning financieren

Klinkt allemaal mooi, hè? In het begin vermeldde ik het al: we kijken verder dan de idylle. De droom van anders wonen komt namelijk naast woonvorm en locatie ook altijd uit op geld. En dat is zo eenvoudig nog niet met een vakantiewoning. Ik zal je vertellen hoe het zit met het financieren van een recreatiewoning.

Bij het aanvragen van een hypotheek houd je rekening met de volgende zaken:

  • De hypotheek wordt afgelost in 20 tot 25 jaar;
  • Je kunt alleen een hypotheek krijgen als de woning een woonbestemming heeft;
  • Deze hypotheek is over maximaal 70% van het totale bedrag;
  • De minimale aankoopwaarde is €100.000.

Lees ook: “Wat kost een Tiny House en hoe financier ik dit?”

Marleen wist dit van tevoren niet. Op het park hadden ze al vrij gauw hun droomwoning in het vizier: “we dachten dat deze ruim binnen ons budget lag, maar niets bleek minder waar. Doordat deze hypotheken sneller afgelost moeten zijn en de eigen inbreng hoger ligt, kregen we het niet rond. Ook zijn er maar weinig hypotheekverstrekkers voor recreatiewoningen.”

Toch liet Marleen zich niet uit het veld slaan: “Wat me bij is gebleven van de gesprekken met Bob Radstake, is zijn uitspraak dat je niet moet opgeven bij de eerste nee.” Dus bleven ze onderhandelen. Intussen keken ze ook naar kleinere, lager geprijsde woningen op het park en vonden ze hun huidige woning. Deze was iets goedkoper, maar viel zeker nog binnen de wensen van Marleen en haar man. Nog maar eens in gesprek met de hypotheekverstrekker en warempel, dat wierp zijn vruchten af.

wonen in een chalet mag dat

4.     Zet die stap

Dé vraag die we eigenlijk aan alle Vrijbuiters stellen is: “wat zou je iemand die dit ook tof lijkt, willen aanraden?” Het antwoord van Marleen is gelijk aan die van zovelen: “gewoon, doen!” Niet wachten tot morgen, maak nu tijd om je dromen waar te maken. Begin vandaag met het kijken van youtube-filmpjes. En als je dé woonvorm gevonden hebt, zet het proces dan in gang.

Ga in gesprek met de hypotheekverstrekker, verken je mogelijkheden. En: geef niet op bij de eerste ‘nee’. Voor Marleen en haar man betekent het najagen van hun droom dat Marleen dagelijks 30 minuten enkele reis onderweg is naar de school van hun zoontje. “Maar dat is het zeker waard!”

5.     Geniet

“We zitten hier midden in de natuur,” vertelt Marleen, “We hebben wel buren, maar daar merk je weinig van. Het enige wat ik soms hoor is zacht pianospel en dat is vooral genieten.”

Zo hartje zomer, met onze dochter en Marleen voor de vakantiewoning, theedrinkend in de oase van rust en groen, snappen we het wel. Als je de financiële rompslomp gehad hebt en er eenmaal woont, is wonen op een bungalowpark inderdaad vooral genieten.

 

Meer informatie over Marleen en haar boek “anders wonen” vindt je op haar website Marleenhartog.nl.

Het boek is te bestellen via de website van Marleen of via bol.com

Wat is een helofytenfilter?

Zuiver water is erg belangrijk. Het meest toegepaste natuurlijke zuiveringssysteem is het helofytenfilter. Maar wat is het nu eigenlijk precies? Hoe werkt het? En welke soort heb je nodig? We hebben een blog geschreven met de nodige informatie.

Het is allemaal een best lastig en technisch verhaal. Maar om het wat makkelijker te maken hebben we de hoofdvragen proberen te beantwoorden. Zoals:

  • Wat is een helofytenfilter?
  • Wat zijn helofyten?
  • Welke voorbeelden van helofytenfilters zijn er?
  • Hoe werkt een helofytenfilter?
  • Een verticaal of een horizontaal helofytenfilter?
  • Wat zijn de voordelen en de nadelen?

Wat is een helofytenfilter?

Het korte antwoord: een off-grid rioleringssysteem.

Bij tiny house projecten is geen aansluiting op het riolering. Deze huisjes gebruiken een zogenaamd droogtoilet. De ontlasting komt hierbij op een composthoop. De urine gaat, samen met het afwas- en douchewater door een filter. Het filter zuivert afvalwater tot praktisch drinkbaar water. Zo’n filter wordt een helofytenfilter genoemd.

Het bestaat uit een gebied met weinig waterstroom. Hier werken planten en bacteriën met de “soep” van moeder natuur. Dit zijn micro-organismen die voedingsstoffen en fijne sedimenten uit het water verwijderen.

Helofyten

Riet is de bekendste helofyt

Het filter reinigt met helofyten (moerasplanten) het afvalwater. De wortels van deze planten nemen een groot deel van de zuivering voor hun rekening.

Helofyten is de verzamelnaam van planten die boven water groeien, maar met hun wortels in natte grond groeien. Zelfs in de waterbodem waar geen zuurstof is, kunnen ze wortelen. Helofyten kunnen namelijk zelf zuurstof naar hun wortels transporteren. Dit zuurstoftransport is dé eigenschap van helofyten.

Helofytenfilters kunnen bijvoorbeeld ook gebruikt worden voor de zuivering van vervuild regenwater van straten en parkeerplaatsen.

Voorbeelden van helofytenfilters

Er bestaan drie verschillende varianten helofytenfilters, namelijk:

  • Verticaal (voor zwaar vervuild water) Verticale filter

In het verticaal doorstromend helofytenfilter verblijft het water langer dan andere systemen. Dit zorgt voor een maximale werking van het filter.

  • Horizontaal (voor licht tot matig vervuild water)Horizontale filter

Een iets ingewikkelder filter. Hierbij stroomt het afvalwater onder het oppervlakte van het moeras. Het wordt aan de ene kant in het filter gepompt en aan de andere kant weer uit het filter gepompt. Dit type filter heeft als ondergrond grof zand en grind.

  • Vloeiveld (voor grote hoeveelheden licht vervuild water)Vloeiveld

Het makkelijkste filter van de drie is het vloeiveld. Hierbij stroomt het water over de bodem van het moeras tussen de planten door. Vloeivelden werden vroeger  aangelegd in de buurt van aardappelzetmeel- of suikerfabrieken.

Hoe werkt een helofytenfilter?

We weten nu dat er drie varianten filters zijn, maar hoe werken deze eigenlijk?

  • De werking van het verticale helofytenfilter:

Dit is het meest bekende helofytenfilter in Nederland. Het afvalwater wordt bij dit type boven op het filter gepompt. Het water wordt overal op het filter gepompt. Hierna zakt het langs de wortels van de planten omlaag en zuigt het lucht achter zich aan. Dit geeft de beste omstandigheden voor de bacteriën die het afvalwater kunnen zuiveren. Het zijn dus niet de planten die het water zuiveren, maar de bacteriën.

  • De werking van het horizontale helofytenfilter:

Bij het horizontale helofytenfilter blijft het afvalwater altijd onder de grond. Het komt niet in contact met de buitenlucht. Het te zuiveren water stroomt in horizontale richting door het filtersubstraat. In veel gevallen kan het water zonder pomp, in het helofytenfilter stromen. De helofyten nemen zuurstof op uit de lucht en brengen deze naar de wortels. Via de wortels wordt de zuurstof verdeeld in het helofytenfilter. Het water wordt gezuiverd terwijl het langs helofytenfilter stroomt.

  • De werking van het vloeiveld:

Het vloeiveld is het oudste type helofytenfilter. Het afvalwater in het vloeiveld stroomt bovengronds tussen de stengels van rietplanten door.

Doordat de meeste van de fabrieken waar vloeivelden waren door schaalvergroting verdwenen zijn, zijn veel vloeivelden veranderd in natuurgebieden. Vloeivelden zijn dus niet meer echt van toepassing anno 2019. Daarom wordt dit in deze blog niet verder beschreven.

Een verticaal of een horizontaal helofyten filter?

Bij het verticale filter wordt het afvalwater boven op het filter gepompt. Omdat dit echter onder de grond gebeurt, ontstaat er geen stankoverlast.

Een horizontaal filter is, doordat er geen pomp nodig is, makkelijker om op te bouwen.

Het is niet zonder reden dat de verticale variant het meest gebruikte helofytenfilter is in Nederland. Deze heeft namelijk een stuk minder oppervlakte nodig. Voor de zuivering van bv. 93 m³/j (twee-persoons huishouden) is ongeveer 2m² rietveld nodig. Hierdoor liggen de kosten ook lager. Het voordeel van een verticaal helofytenfilter is ook dat het een overzichtelijker systeem is.

Daarbij wordt een horizontaal filter gebruikt bij licht vervuild bedrijfswater, zwemwater, vijvers, water van wegen en vervuild oppervlaktewater. De verticale versie reinigt vervuild afvalwater, huishoudelijk afvalwater, bedrijfsafvalwater of proceswater.

De voor en nadelen van een helofytenfilter

Voordelen:

  • Helofytenfilters stinken niet (Daar is een duidelijke reden voor: afvalwater stinkt vooral wanneer het in aanraking komt met zuurstof.)
  • Het is het meest duurzame en energiezuinige systeem op de markt.
  • Dat mensen zich niet hoeven aan te passen. (Het helofytenfilter kan alles verwerken.)
  • Veroorzaakt geen ongedierte
  • Helofytenfilters vereisen erg weinig onderhoud.

Nadelen:

  • Je kunt niet teveel bacteriedodende schoonmaakmiddelen wegspoelen. (Door de bacteriën en schimmels in het systeem, wordt overmatig gebruik van bijvoorbeeld chloor en bleek afgeraden)
  • Er is een verminderde werking bij lage temperaturen buiten.
  • Je hebt voldoende ruimte nodig

Conclusie

Helofytenfilters worden al jarenlang succesvol toegepast.

De filters zuiveren het op een natuurlijke manier, zonder tussenkomst van veel techniek. Dit zijn de grootste voordelen van een helofytenfilter:

  • Lage energieverbruik
  • Zeer efficiënte zuivering
  • Minimale onderhoud
  • Lange levensduur
  • Natuurlijk uiterlijk

Samengevat zijn helofytenfilters dé perfecte oplossing voor situaties waar natuurlijke reinigingsmanieren nodig zijn. Dus zeker voor mensen die naar een zelfvoorzienend off-grid bestaan streven, is zo’n filter absoluut een must have.

 

Vrijbuiters in het buitenland: Jenny, Aschwin en Marlo

gezin op strand vrijbuiters buitenland

In de rubriek Vrijbuiters in het buitenland spreken we iedere maand een vrijbuiter die de oversteek heeft gewaagd. We stellen deze vrijbuiters vragen om erachter te komen:

  • Wie deze mensen zijn;
  • Waarom ze hun keuze hebben gemaakt;
  • Hoe hun dagelijks leven eruit ziet;
  • Wat dat dan kost.

Deze maand lees je over het avontuur van Jenny, Aschwin en hun zoon Marlo(6). Zij vertellen hoe het is om met een gezin rond te reizen met een camper door (Zuid-)Europa.

Om maar eens te beginnen: wie zijn jullie en wat is jullie avontuur in het buitenland?

Wij zijn Aschwin, Jenny en Marlo Bergsma en komen uit Twente. We hebben onze woonplek, banen, school en Nederland achter ons gelaten en hebben uiteindelijk 7 maanden in een camper gewoond en gereisd, voornamelijk in Portugal.

Aschwin is een ervaren reiziger en heeft oa. een jaar in Azië gefietst. Jenny was vertrouwd met maximaal 4 weken op vakantie gaan, voornamelijk in Europa. En Marlo z’n favoriete plek op dat moment was een camping in Italië, bij Val Veny in de Aosta-vallei.

vrijbuiters buitenland kano

Wanneer hebben jullie deze stap gezet en waarom toen?

Eind oktober 2018 is het avontuur begonnen. Marlo was net een paar dagen 6.

In het voorjaar voelden we dat het tijd was om de wens te realiseren en niet te wachten. Tijd om samen te reizen, uit de comfortzone te stappen, durven los te laten, te ontdekken en weer geïnspireerd te worden…..

Wat is het hoogtepunt van jullie avontuur geweest?

Alle ontmoetingen: mensen uit Zweden, Duitsland, Polen, Engeland, Schotland, Spanje, Portugal, Australië, Nieuw Zeeland etc….

Nieuwe vriendschappen

Met sommigen waren het korte ontmoetingen, met anderen trokken we enkele weken samen op. Bijna elke ontmoeting bracht ons iets: zoals een inzicht, inspiratie, een blij gevoel, herkenning, een mooi gesprek, een surfles, blijvende vriendschappen, het verbeteren van ons Engels.

We hebben een lange tijd in zuid-Portugal doorgebracht en stonden daar vaak op plekken waar ook veel andere gezinnen in campers stonden. Dus speelden de kinderen met elkaar, leerde Marlo daardoor Engels en deelden wij en andere camperaars lief en leed buiten voor de camper, aan het strand, op een pleintje of in het gras. En zo ontstonden er diverse nieuwe, internationale vriendschappen.

camper portugal

 Samen genieten

Ook genoten we erg van het samen zijn met z’n drieën en elkaar daardoor beter leren kennen. Alle tijd hebben om bijvoorbeeld prachtige stranden te ontdekken maar ook om samen ontspannen te ontbijten en te bedenken ‘wat zullen we gaan doen vandaag?’

Regelmatig liepen dagen uiteindelijk anders dan in de ochtend bedacht en juist bij geen plan kreeg het vanzelf vorm. Vooral door de ontmoetingen en het open staan voor dat wat de dag brengt. En dat was en is nog steeds heel fijn om te ervaren. Ook nu we terug zijn in Nederland.

Een bijzondere ontmoeting

De meest bijzondere ontmoeting was met Antonio en HET voorbeeld van hoe een dag kan lopen als je je overgeeft aan dat wat de dag brengt. Op een gratis camperplek bij een bergdorp liep de 80-jarige Antonio langs voor z’n dagelijkse wandeling.

We hadden al gauw een fijn gesprek en 2 dagen later zagen we hem weer. Hij bood ons aan om groenten uit z’n tuin op te halen en even later kwam hij terug: met een tas vol groenten, sinaasappels en een fles wijn.

[adace-ad id=”882″]

We wilden hem graag bedanken en stelden voor de volgende dag bij hem langs te komen voor we zouden vertrekken. De volgende dag kwam hij al naar ons toe, voor het geval we het zouden vergeten. Dus gingen we samen met hem naar z’n huis, inclusief een tas vol was, want we moesten vooral gebruik maken van z’n wasmachine.

Even later schonk hij een glaasje Port in en kregen we een rondleiding door z’n huis. Toen de was aan de lijn hing, pakte hij de autosleutels en vroeg of we mee gingen: naar een restaurant! En daar trakteerde hij ons op een uitgebreide maaltijd. Na afloop gaf hij ons de sleutels van z’n huis om de was op te halen, want hij moest naar de ouderensoos in het dorp. Wat een ontroerende vorm van gastvrijheid!

Wat was de grootste uitdaging en waarom?

De grootste uitdaging was er een die we niet zo hadden ingeschat. En dat is ook goed, omdat je anders wellicht geen stappen durft te zetten. Het was geweldig om zoveel tijd samen te hebben, Marlo beter te leren kennen en hem te zien groeien en genieten van alles om hem heen.

strand spelen

 

Samen spelen

Maar tegelijkertijd sta je als ouder 24 uur per dag aan, ook tijdens de nacht, omdat je met elkaar op een relatief erg klein oppervlak bent. Voor Marlo waren wij als ouder ook zijn speelmaatjes, omdat er geen ander kind van zijn leeftijd bij was.

In het zuiden van Portugal kwamen wij veel reizende gezinnen tegen en speelde hij regelmatig met andere kinderen. Daardoor was er ook ruimte voor onszelf. Maar op het moment dat we naar een andere plek reden en vooral toen we uit het zuiden weg gingen, deed hij veel beroep op ons.

Dat is begrijpelijk vanuit hem gezien, maar dat kostte ons best veel energie. En als er dan ook weinig fysieke ruimte is in je huis (camper) om je even terug te trekken, dan is er ook minder ruimte om op te laden en tijd voor jezelf te hebben.

Terug naar huis

Marlo z’n behoefte om te spelen met andere kinderen en eigenlijk vooral Nederlandse kinderen werd steeds groter. Ook z’n behoefte om de rest van de familie weer om hem heen te hebben en te wonen in Nederland.

Wij als volwassenen hadden nog plannen met de camper, maar door verschillende signalen en het goed kijken naar de situatie en elkaar, besloten we in april om terug te rijden. Sinds half juni wonen we weer in Nederland.

Hoe zag een normale dag eruit, toen jullie op reis waren?

Eigenlijk is geen enkele dag hetzelfde geweest. En dat is juist ook zo leuk. Onze insteek was om ons te laten leiden door wat op ons pad kwam. Dat is ook regelmatig gebeurd.

We merkten dat we steeds later wakker werden. Eerst zaten we nog in het school/werkritme en werden we om 7 uur wakker. Maar gaandeweg verschoof het naar 8-8.30 uur en ontstond er een biologisch ritme. Heel fijn!

Samen leren

In de eerste weken gingen we nog braaf bezig met schoolse zaken. Marlo was net eind oktober 6 geworden en had 7 weken in klas 1 van de vrije school in Enschede achter de rug. We merkten dat de verandering impact had op hem (en ons) en besloten na paar weken het onderwijs los te laten, met het idee dat de reis op zich al een hele leerschool is en hij nog zo jong is. Gaandeweg kwamen echter uit hemzelf wat vragen mbt. letters, lezen, schrijven en rekenen en sprongen we hier op die momenten op in.

Samen op avontuur

Wat hebben we zoal gedaan? Vrij overnacht op geweldige plekken, veel gewandeld en plastic opgeruimd op de mooie stranden, prachtige schelpen en een dode dolfijn gevonden (een spontane biologieles), BIG waves bekeken (en gevoeld) bij Nazare in Portugal, in het binnenland een week met gepensioneerde Nederlanders doorgebracht op een camping waardoor Marlo uren aan de klets was en meehielp op de boerderij, met asielhonden gewandeld, samen met een Duits gezin mee gedaan met de beroemde “Barao de Sao Joa fleamarket” en de dagen daarvoor op gegaan in al het gefeest en gedans op het terrein.

dode dolfijn

Onbeperkt pizza eten en gedanst bij de Friday-nightparty in de heuvels in de Algarve. En terwijl Jenny de meerdaagse training Dragon Dreaming Project Design volgde, brachten Marlo en Aschwin de dagen door op de locatie (een school in het bos) en gingen samen met een zoon en hond van een andere deelnemer op pad naar het strand. We hebben vrienden en ouders op bezoek gehad en een week rondgereisd met onze (schoon)zus.

Een flyer bij een waskiosk waar we de wekelijkse was deden, bracht ons naar een Zoete Aardappel Festival en in het hooggebergte in Portugal hebben we ruim een week op een huis, een hond en 2 katten gepast en hebben we daar de sfeer geproefd op een Kaasfestival, veel gewandeld in de bergen en ruïnes beken.

Nieuwe rituelen

En verder, wonen in een camper brengt dezelfde gebruiken met zich mee als wonen in een huis. Alleen dan net even anders. Dus moesten we regelmatig op pad om de watertank te vullen, de wc te legen, boodschappen te halen met ons hele hebben en houden bij ons en om te douchen (als we het niet buiten bij de camper deden).

Wonen in een camper brengt ook alle andere dagelijkse gebruiken en processen met zich mee. Van spelletjes spelen, knutselen, koken, afwassen en de dagelijkse rituelen bij het naar bed gaan. Met ups and downs. Van tevoren hadden we bedacht, dat als Marlo zou slapen wij heerlijk de tijd hadden om samen buiten bij de camper te zitten. In de praktijk ging dat toch even anders.

Door het andere ritme lag Marlo ook later in bed en door het vele buiten zijn, waren wij ‘s avonds ook regelmatig moe en gingen we met z’n allen tegelijk naar bed. Maar als je net daarvoor met z’n drieën de zonsondergang hebt bekeken en alle groene natuur om je heen hebt, is dat natuurlijk ook genieten!

Wat waren jullie maandelijkse kosten?

Tja, een maandbudget? We denken gemiddeld zo tussen de 1.200-1.400 euro, maar dat is echt per gezin en situatie afhankelijk. De kosten die je zeker maakt zijn:

Brandstof en wegenbelasting:

Hoe langer je op 1 plek bent hoe lager de kosten per maand zijn, echter de kosten van de “heen-en terugreis” zijn niet te vermijden. En afhankelijk van hoe (on)zuinig je camper is, hoe hoog de kosten. En afhankelijk van het gewicht van je camper, de wegenbelasting.

Verzekeringen: zorgverzekering + aanvullende reisverzekering: 

Wij waren uitgeschreven uit Nederland maar hadden wel de plicht om de zorgverzekering aan te houden (dit is afhankelijk van hoe lang je weg gaat en of je terugkomt). Wij hebben gekozen voor een budget-pakket en de reisverzekering was zo’n 12 euro per maand.

camper reizen strand

Water, wassen, douchen, gas voor koken en koelkast:

Wij hadden daar zo’n 60 euro voor begroot maar afhankelijk van waar je bent en hoe het weer is, gebruikten we een droger voor de was en waren we meer kwijt. We deden meestal 1 x in de week de was bij bijvoorbeeld de Intermache, die bijna altijd wel een waskiosk heeft staan. Hier betaal je 4 of 8 euro afhankelijk van de grootte, maar is wel inclusief.

Omdat we een speciale waterfilter ingebouwd hadden, hoefden wij niet perse drinkbaar water te vullen en deden we het ook wel eens gratis bij een tankstation, begraafplaats etc. Drinkbaar water kost meestal 2 euro voor 100 liter. En douche je bij een betaalde camperplek of sportcomplex, dan betaal je meestal 1 tot 2 euro.

Overige kosten

Boodschappen: ca. 400 euro per maand
Onvoorzien en leuke dingen: ca. 100 euro per maand
Telefoon/internet abonnementen: ca. 30 per maand. Houd rekening met het Fair policy beleid van providers. De roamingkosten zijn eraf, maar verblijf je langer dan 4 maanden in het buitenland dan kunnen de kosten stijgen. Onze provider vulde dat beleid anders in en gaf ons per maand iets minder GB dan wat we afgesloten hadden.

Wij hadden nog andere kosten die we ook in Nederland maken. Dit is voor iedereen anders, zoals (spaar)geld voor de kinderen, goed doel, een verzekering….

Op de vaste lasten na, kun je het zo low budget maken als je zelf wilt.

Wat zijn jullie toekomstplannen?

Wij zijn weer gevestigd in Hengelo, in Twente. Marlo is weer aan het wennen op school en gaat straks weer naar klas 1, nu echt er klaar voor. Voor Marlo is het beter om de komende tijd z’n vertrouwde omgeving om zich heen te hebben: huisje, familie, vriendjes, school…….

Wij denken ondertussen na over werk en wat we daar mee willen. Natuurlijk missen we het vrije, reizende leven ook wel, maar in de nabije toekomst zal het gaan om korte reisjes (vakanties). Aschwin wil bijvoorbeeld graag het surfen verder onder de knie krijgen en wil graag in het najaar nog weer even surfen in Portugal. Het reizen met z’n drieën hadden we niet willen missen, maar in de verdere toekomst zien wij reizen met z’n tweeën ook wel zitten 😉

Wat we vooral belangrijk vinden is om het vrije gevoel in het dagelijks leven in Nederland te blijven integreren. Onze agenda zoveel mogelijk zelf bepalen, maar ook dat wat (onverwachts) op ons pad komt onderdeel te laten zijn. Want ook hier zijn de signalen en verrassingen om het dagelijks leven prettig vorm te geven. Als je er maar voor open staat. We willen onszelf en elkaar daar in ieder geval scherp in houden.

kind met honden

Als iemand dit nou leest en denkt: ‘vet, dat wil ik ook!’, welke tip zou je diegene dan willen geven?

Als je vertrekt, gun jezelf en elkaar de tijd om te wennen aan de nieuwe situatie met alle bijkomende ups and downs. Want wonen en reizen in een camper (met een kind) is echt anders dan 3 weken op vakantie met elkaar.

Neem de tijd hiervoor en zorg ook dat je gedurende de reis regelmatig momenten alleen iets doet, juist wanneer je met kinderen reist. Ga wandelen, op het strand liggen, een stadje ontdekken, ergens in stilte zitten of stuur je gezinsleden op pad zodat je even lekker het rijk alleen hebt in de camper voor je eigen proces/behoefte.

Waar kunnen we je het beste volgen?

Onze camperreis is in juni geëindigd maar we hebben wel wat verslag gedaan via onze besloten Facebook-site (Jenny Aschwin Bergsma). Even een vriendschapsverzoek doen en dan is het terug te zien en lezen.

 

Zero waste: 5 alternatieven voor alledaagse producten

zero waste waslijn

Zero waste leven (zonder afval) kan nogal een uitdaging zijn. Per dag openen we namelijk gemiddeld 7 verpakkingen. Verpakkingen die vrijwel meteen weer in de prullenbak verdwijnen en uiteindelijk vernietigd worden, of erger: decennia lang in de oceaan blijven drijven.

Ook gebruiken we thuis nog veel wegwerpproducten, vaak van plastic. Hoe ontkom je daaraan? En hoe gooi je minder verpakkingen weg? In dit blog geef ik je 5 zero waste alternatieven voor alledaagse producten.

1.    Zero waste douchen

Een van de makkelijkste plekken om te beginnen, is een zero waste badkamer. Shampooflessen zijn namelijk helemaal niet nodig. Veel shampoos uit een fles zijn sterk verdund, zij hebben als hoofdingrediënt water. Water heb je onder de douche genoeg…

Wat zijn dan alternatieven voor shampoo en douchegel in wegwerpflacons? Ten eerste kun je het gouden oude zeepblok weer in ere herstellen. Daar zit dan vaak geen verpakking omheen, of alleen een kartonnetje. En met een blok zeep doe je veel langer dan een fles douchegel!

[adace-ad id=”882″]

Met dat blok zeep kun je ook je haren wassen. Dat kan met ‘gewone’ zeep, maar dan is het aan te raden je haren na te spoelen met appelazijn. Gelukkig zijn er tegenwoordig veel soorten shampoo bars te verkrijgen waarmee naspoelen niet meer nodig is.

Je hebt shampooblokken voor droog, vet, dik, dun of gekleurd haar in alle soorten en maten. Ook conditioners zijn in vaste vorm te verkrijgen! Hier doe je eveneens veel langer mee dan sterk verdunde shampoo uit een fles. Shampoo bars lijken duurder, maar ze gaan veel meer wasbeurten mee. Onderaan de streep zijn ze vaak juist goedkoper.

zero waste zeep

2.    Verse producten afdekken met een bijenwasdoek

Aluminiumfolie en huishoudfolie zijn enórm slecht voor het milieu en kun je maar beter mijden. Wil je graag zero waste je salade afgedekt in de koeling zetten of je broodjes meenemen naar de picknick? Dit kan met bijenwasdoeken. Bijen-wattes?

Bijenwasdoeken zijn katoenen doeken met bijenwas en jojoba-olie. Deze doeken zijn af te nemen met lauw water en dus herbruikbaar (alleen niet voor vlees en vis). Je kunt ze kant-en-klaar kopen, maar ook zelf maken.

Ga je zelf bijenwasdoeken maken, verwarm de oven dan voor op 80 tot 100 graden en leg bakpapier op de bakplaat. De gestreken katoenen doek leg je op je bakplaat en daar smeer je het mengsel van au-bain-marie gesmolten bijenwas en jojoba-olie op. Nadat je doek een paar minuutjes in de oven geweest is, herhaal je dit proces met de achterkant van de doek. Even drogen en klaar!

3.    Geen zakjes, maar bakjes

Super dat je je etensresten in de vriezer doet, maar die fijne hersluitbare zakjes van IKEA belanden uiteindelijk alsnog bij het plastic afval. Oei. De oplossing? Je eten zero waste invriezen in bakjes, heel veel bakjes, in alle soorten en maten. Ze nemen iets meer ruimte in in je vriezer, maar dat went gauw.

 

→ Lees ook: 10 manieren om zelfvoorzienend te leven

 

Het is aan jezelf welke bakjes je graag gebruikt. Zelf vind ik de stapelbare bakjes van hard plastic fijn, en hoewel ik ze in veelvoud gebruik, is het wel weer plastic. Er zijn ook alternatieven van RVS (Klean Kanteen) of van glas. Als ze maar herbruikbaar zijn.

4.    Thee zonder zakje

Wist je dat in de meeste theezakjes plastic verwerkt zit? En dat heel veel theezakjes niet biologisch afbreekbaar zijn? Jammer vind ik dat. Losse thee is net even wat meer werk, maar vaak lekkerder én je kunt zelf kiezen waar je de thee in doet.

Je kunt losse biologisch afbreekbare zakjes kopen, maar zero waste thee drinken kan ook met een ouderwetse (of nieuwerwetse 😉) theezeef. Na gebruik gooi je de gebruikte thee op de composthoop, theezeef even omspoelen en de zeef is klaar voor de volgende ronde.

Losse thee is tegenwoordig zelfs in supermarkten verkrijgbaar, al zit er dan vaak een verpakking om. Ik raad je zeker aan om met je eigen theeblik langs de speciaalzaak te gaan. Daar vullen ze deze graag voor je en zo zit je niet weer met een extra zakje of pakje.

zero waste thee

5.    Groente en fruit plasticvrij

In de supermarkt zijn groenten en fruit vaak verpakt in plastic. Zo blijft het voedsel langer vers en kan het dus langer verkocht worden en wordt er minder weggegooid. Toch wil je liever geen plastic, al helemaal als je op reis bent of off the grid woont. Hoe pak je dat aan?

Als eerste kun je kijken of er in de supermarkt een plasticvrij alternatief is. Soms heb je bakjes druiven maar ook losse trossen. Dan is de keuze snel gemaakt. Die losse trossen kun je in een papieren zak vervoeren, maar dit is niet nodig.

Al het fruit kun je gewoon los meenemen naar de kassa, of in een zelf meegebracht katoenen tasje of zakje. Dat scheelt al weer weggooien! Als je je groente of fruit los meeneemt, kun je het thuis gewoon even afspoelen.

Is er in de supermarkt geen zero waste groente of fruit te vinden, dan kun je altijd nog uitwijken naar de markt. Zero waste boodschappen doen op de markt is altijd een goed idee. Daar vind je bijvoorbeeld ook brood, koekjes en noten zonder verpakking. Denk je er dan aan zelf je (katoenen) zakjes en tasjes mee te nemen?

 

 

Vrijbuiters in het buitenland: Julie en Farzan

vrijbuiters in het buitenland

In de rubriek Vrijbuiters in het buitenland spreken we iedere maand een vrijbuiter die de oversteek heeft gewaagd. We stellen deze vrijbuiters vragen om erachter te komen:

  • Wie deze mensen zijn;
  • Waarom ze hun keuze hebben gemaakt;
  • Hoe hun dagelijks leven eruit ziet;
  • Wat dat dan kost.

Deze maand doen Julie en Farzan hun verhaal. Zij vertellen hoe het is om met hun bus Baloo door Europa te reizen.

Wie zijn jullie en wat is jullie avontuur in het buitenland?

Wij zijn Julie, Farzan en Baloo (onze Mercedes 609D uit ’88). Sinds 5 maanden reizen, wonen en werken we vanuit ons busje. We zijn vanuit Nederland door Frankrijk heen gereden om vervolgens 2 maanden door Portugal te reizen. Vanuit daar zijn we doorgereden naar Spanje, waar we op dit moment zijn. Toen we vertrokken hadden we helemaal geen plan en ook geen retourdatum.

Aangezien we beiden gek zijn op reizen en ontdekken, was het altijd al een droom om gewoon een keer zonder plan en tijdslimiet op reis te gaan. Maar aangezien we beiden geen kampeer ervaring hadden wisten we ook niet hoe het zou bevallen in realiteit. We stonden ervoor open om na een maand weer terug te keren of voor meerdere jaren op pad te gaan, zolang we gelukkig zijn met wat we aan het doen zijn.

Tot nu toe gaat alles beter dan we ooit hebben kunnen dromen, we komen op de mooiste plekken, hebben alle tijd om dingen te doen waar we gelukkig van worden (Meraki: “Doing something with soul, creativity or love – when you put something of yourself into what you’re doing, whatever it may be”). We komen nog dichterbij elkaar op relatiegebied, ontmoeten hele leuke en interessante mensen overal en het leukste van allemaal; elke dag is een verrassing.

vanlife vrijbuiters

Wanneer hebben jullie deze stap gezet en waarom toen?

We waren mid-2017 al aan het nadenken om samen een wereldreis te maken. Maar het leek ons leuk om een manier te vinden om wat langer op pad te kunnen. Op het internet zag je weleens van die droom foto’s voorbijkomen van koppels in hun omgebouwde busjes met de mooiste natuur achtergronden.

Ineens kwam van alles op ons pad waardoor we er steeds meer van overtuigd raakten dat zo een busje echt de ideale oplossing is voor ons. Eind 2017 hebben we Baloo gevonden, nog in zijn volledige legerkleur en ambulance inrichting vanbinnen. Zonder enige kluservaring zijn we begonnen met het ombouwen, gelukkig kregen we veel hulp van Farzan’s vader. Een jaar later, in januari 2019 waren we klaar om te vertrekken.

In de tussentijd hebben we onze meeste bezittingen verkocht of weggeven. Toen we vertrokken hadden we geen huis, vaste baan of onnodige spullen meer. Dit voelde heerlijk, alles wat we bezitten past in zo een kleine ruimte. We hebben wel heel bewust gekozen om op een hoogtepunt van ons leven te vertrekken op het gebied van gelukkig zijn: We wisten beiden goed waar we gelukkig van worden in ons leven en konden dit ook toepassen in Amsterdam. Het leek ons daarom een goed moment om die energie te gebruiken om daarmee meer van de wereld te ontdekken.

Wat is tot nu toe het hoogtepunt van jullie avontuur?

Dat is een lastige vraag om te beantwoorden. Het feit dat elke dag een nieuw avontuur is, is voor ons misschien wel het mooiste van deze reis. Ook was de dag van vertrek uit Nederland, dat het harde werken zich eindelijk had beloond in het wegrijden, was ook zeker een magisch moment van de reis.

Voor we vertrokken maakten veel mensen voor de grap (of deels serieus, je weet het maar nooit 😉 ) de opmerking dat als je met z’n tweeën zolang in zo een kleine ruimte moet leven waarschijnlijk helemaal gek kan worden van elkaar en misschien wel een stuk eerder thuis kan komen dan verwacht.

We zouden als een ander hoogtepunt kunnen benoemen hoe blij we zijn met hoe dat zich heeft uitgepakt tijdens onze reis. Natuurlijk kom je elkaar veel sneller tegen, maar we realiseren ook veel meer hoe sterk onze band is en het heeft ons alleen maar nog dichter bij elkaar gebracht.

van kitchen

Wat is de grootste uitdaging (geweest) en waarom?

De eerste grote uitdaging was het ombouwen. We hadden ten eerste geen klus ervaring en ook het inkopen van het bouw materiaal was lastig. We wilden graag dingen die er esthetisch mooi uitzagen, betaalbaar waren binnen ons budget maar hierbij kwam er ook nog bij dat het niet veel mocht wegen. Daarom hebben we soms dagen onderzoek moeten doen voor 1 aankoop. Maar ook hier kom je erachter dat het een leerproces is, als je blijft doorzetten kom je er altijd wel.

Een andere uitdaging was het veranderen van de mindset in het begin. Dit leven heeft een hele andere snelheid dan het leven in Amsterdam, waar je dagen vaak volgepland waren en je altijd snel van het een naar het ander kon.

In het begin moesten we wennen aan het leren loslaten van het ‘moeten’. Het was een grote shift maar we worden er steeds beter in. Alles gaat langzamer en dat is oke, zodra je eraan went is het zelfs vele malen lekkerder om zo bewust en langzaam van elk moment van de dag te genieten dan 10 dingen doen maar allemaal te gehaast om echt realiseren wat voor moois elk moment met zich mee kan brengen.

Hoe ziet een normale dag in jullie leven eruit?

Dit varieert heel sterk. Maar wat bijna altijd terugkomt is dat we elke dag veel tijd besteden aan het koken van de lekkerste maaltijden. Hier nemen we echt alle tijd voor, dit is namelijk een van onze grootste passies.

Vaak nemen we ook de tijd in de ochtend om rustig wakker te worden, te mediteren en eerst een lekker koffietje doen en gewoon genieten van elkaars aanwezigheid en de mooie uitzichten die we hebben. En sommige dagen nemen we daarna lekker tijd om te ontspannen in de natuur of bezoeken we mooie steden en andere dagen gaan we naar koffiezaakjes om te werken aan onze projecten.

Farzan werkt vanuit zijn laptop en maakt websites en geeft advies aan startende ondernemers. En ik ben als yoga-lerares op zoek naar ruimtes waar ik ook lessen kan geven en tegelijkertijd ontwerp ik ook mijn eigen handgemaakte sieraden, om dit onderweg ook te kunnen verkopen en in de toekomst op onze webshop.

Maar op het moment zijn we ook bezig met het ontwikkelen van onze eigen Meraki workshops, waarbij we onze krachten kunnen bundelen. Hiermee willen binnenkort onderweg dag-retreats organiseren, met yoga lessen en happiness-workshops (gebaseerd op mindfulness, neurowetenschappen en emotionele intelligentie), inclusief de lekkerste en gezonde verse maaltijden.

Dit is het doel voor ons voorlopig, om onze volledige passie in een project te kunnen stoppen waar we ook onze inkomen mee kunnen verdienen. Dat kunnen we reizend blijven doen, maar ook als we besluiten om weer in een huis zonder wielen te gaan wonen.

[adace-ad id=”882″]

Hiernaast zijn we nog een klein projectje aan het opzetten: Mindful Coffee. We willen dan op sommige dagen op leuke plekken gaan staan met een doorstroom van mensen, waar we een tafel en stoelen voor ons busje gaan zetten met een krijtbord waar alles staat uitgelegd. Mensen mogen komen zitten en op donatie basis een lekkere barista koffie bestellen. Aangezien we geen electrische koffieapparaten hebben, wordt elke koffie met de hand gemaakt, wat zeker een paar minuten kan duren.

In de tussentijd nodigen we mensen uit om lekker een gezellig bewustzijn/mindful momentje te nemen. Hiervoor hebben we zelf leuke kaarten ontwikkelt met vragen, die ze aan zichzelf kunnen vragen, aan degene met wie ze zijn of aan een onbekend iemand die ernaast zit. De vragen zijn vaak simpele dingen, die wel kunnen leiden tot de leukste gesprekken. Zoals bijvoorbeeld “wanneer was de laatste keer dat je moest huilen van het lachen?” of “wat maakt jou echt gelukkig?”. Ook is dit een moment voor mensen om even uit alle ‘gehaastheid’ van het dagelijkse leven te kunnen ontsnappen en de kracht van het ‘zijn in het nu’ te kunnen ervaren.

vanlife spain vrijbuitersnest

Wat kost deze levensstijl ongeveer per maand en waar bestaan deze kosten uit?

Het mooie aan zo een reis is dat het zoveel kan kosten als je zelf wilt. Een van de grootste kosten die we hebben is het tanken. Maar als je wat langer op dezelfde plek bent heb je die kosten eigenlijk ook niet.

We hebben tot nu toe geen dag geld betaald aan een betaalde camper-spot en staan bijna elke dag op een plek waar we in Nederland alleen maar van konden dromen. Tegenwoordig is het ook heel makkelijk om overal op de wereld de mooiste gratis spots te vinden, vooral met een app zoals Park4Night. Ook kan je daar alle punten vinden waar je gratis water kan vullen of gratis douches kan vinden.

Dus over het algemeen zijn de grootste kostenposten voor ons: diesel, boodschappen, autoverzekering en belastingen. Aangezien eten onze grootste passie kunnen we het niet weerstaan om in de leuke steden uit eten te gaan, maar als je dat niet zou doen kom je per maand uit op ongeveer 500-800euro aan vaste kosten.

Als je zou willen zou je het zelfs redden met een paar honderd euro per maand aan vaste kosten. Dit zien we bij veel mensen die we tegenkomen, maar dan bespaar je wel echt op de boodschappen en het uitgebreide koken. Wel is het belangrijk om altijd een kleine reserve te hebben voor onvoorziene kosten, vooral als je verder wilt reizen. Zoals visum kosten, veerboot kosten en de aller minst leuke kosten; garage kosten als er iets stuk mocht gaan.

Wat zijn jullie toekomstplannen?

Voorlopig bevalt dit leven ons steeds meer en meer en zijn daarom ook nog niet van plan om te stoppen met reizen. We willen binnenkort via zuidoost Frankrijk doorrijden naar Italië. Daarvan uit willen we heel graag de kust ontdekken tussen Slovenië en Griekenland en alle landen ertussen.

Zodra we zover zijn, kijken we weer verder waar we dan zin in hebben. Het zou ook kunnen dat we halverwege al van plannen veranderen. Wat we wel heel graag willen is om onze eigen projecten te starten. Binnenkort willen we al kijken of we plekken kunnen vinden om het een aantal keer te laten proefdraaien, om aan de hand van de feedback het nog beter te kunnen uitwerken.

En verder dan dat kijken we nog niet echt. We hopen steeds leuke mensen tegen te komen, die ons weer inspireren met hun verhalen.

mercedes van vrijbuitersnest

Als iemand dit nou leest en denkt: ‘vet, dat wil ik ook!’ welke tip zou je dan mee willen geven?

Het allerbelangrijkste als je ook zoiets zou willen doen is; gewoon doen! Zeg tegen jezelf ik ga dit doen! Als het dan eng voelt, zo een grote stap, of als je obstakels ziet (ook wij zijn door dat proces heen gegaan), focus je dan op alles wat je nodig hebt om je doel toch te bereiken.

Je hoeft niet volgende week te gaan vertrekken, maar zodra je dat besluit hebt genomen merk je dat opeens alles in het leven op je pad komt. Je begint je ideeën te bespreken en ineens bieden mensen precies aan wat je nodig hebt of kennen ze de juiste persoon die je verder kan helpen.  Alleen het feit al dat je met jezelf hebt afgesproken dat je je concreet dromen gaat waarmaken, geeft je een soort innerlijke energieboost die niet te beschrijven is.

Zodra je zo ver bent, raden we heel erg aan om genoeg ‘vanlife’ videos te bekijken op youtube en verhalen te lezen op blogs over hoe het ombouw proces gaat. Alle leuke en minder leuke praktische aspecten van dit leven en veel tips over hoe iedereen op zijn eigen manier al reizend een inkomen verdient.

Via waar kunnen we jullie het best volgen?

Op dit moment houden we alles van onze reis dagelijks bij via Instagram: @project_meraki_ , mocht je toevallig in de buurt zijn stuur ons dan een bericht om samen een lekker koffietje te doen!

Binnen een maand gaat onze site ook live. Daarin kan je onder andere alle praktische informatie vinden over ons ombouw proces. Hiermee willen we graag ons jaar aan onderzoek delen met andere mensen die ook een busje willen ombouwen. De site is nu nog niet live, maar het adres is: www.projectmeraki.nl

S01SE2 Met Herman & Gea van leven in een camper

Vrijbuiters podcast

In de tweede aflevering van de Vrijbuiters Podcast gaan we in gesprek met Herman en Gea van het youtube kanaal “leven in een camper“. Op dit youtube kanaal plaatsen ze dagelijks video voor hun 2500 subscribers over (je raadt het al), het leven in hun camper!

De onderwerpen die aan bod komen:

– Waarom Herman en Gea gekozen hebben voor het leven als een vrijbuiter in een camper
– De leuke en minder leuke kanten van het wonen een camper
– Hoe ze werken combineren met het mobiele leven
– Hoe lang ze willen blijven wonen in een camper

Beluister de podcast hier direct onder:


Of via
Spotify
Itunes: Coming soon
Youtube

Wil je meer weten over deze Vrijbuiters?

Ben je nu nieuwsgierig geworden naar de camper van Herman en Gea? Kijk dan op ons youtube kanaal. Hier staat namelijk nog een rondleiding op door de camper (aansluitend aan de podcast).

Er komen nog veel meer podcasts en video’s aan. Vergeet dus niet te abonneren op ons kanaal en volg onze social media kanalen om up to date blijven van het laatste nieuws.

Leven in een camper blijven volgen

Als je Herman & Gea wilt blijven volgen op hun avonturen. Dan kan dat via hun eigen website en Youtube kanaal. Deze kun je hier vinden:

Youtube kanaal leven in een camper
Website leven in een camper

Huishoudelijke mededing

We zijn steeds druk bezig met het verbeteren van het geluid. Deze keer stonden we op een camping naast de snelweg en onze audioapparaat bleek ook nog eens niet goed te hebben opgenomen. De audio en video zijn dus nog een work in progress!

10 Manieren om zelfvoorzienend te leven

Zelfvoorzienend leven moestuin

Zelfvoorzienend leven betekent voor iedereen iets anders. In de basis komt het er op neer dat je niet afhankelijk bent van anderen. Dit kan zijn dat je off-grid wil, dus niet aangesloten op de nutsvoorzieningen, maar je kunt ook kleiner beginnen.

In dit blog geef ik je 10 tips om zelfvoorzienend te leven. En dat hoeft helemaal niet veel geld te kosten!

1. Dieren voor levensonderhoud

Natuurlijk is een kat of hond in huis heel gezellig. Je kat vangt ook nog eens muizen (en Joost mag weten wat nog meer) en de hond jaagt de postbode weg, top! Toch kosten deze dieren waarschijnlijk meer dan ze opleveren.

Welke dieren helpen je dan wel op weg naar een zelfvoorzienend leven? Een voor de hand liggende optie is de kip. Kippen lusten graag jouw GFT-afval en maken in ruil daarvoor heerlijke eitjes. Hier lees je meer over de beste legkippen.

Liever een stukje vlees? Houd dan vleeskippen, koeien, schapen of varkens. Deze mag je zelf slachten, mits pijnloos, maar het vlees mag je niet verkopen of weggeven. Zorg dus dat je een goede vriezer hebt.

kippen houden eieren

2. Groenten, fruit en kruiden verbouwen

Om je eigen groenten en fruit te verbouwen, heb je echt geen hectare grond nodig. Je kunt zelfs gewoon beginnen op je balkon of in potten binnenshuis. En kruiden kweken kan op je aanrecht! Rozemarijn, munt, oregano… Ziet er ook nog eens gezellig uit.

Voordelen van eigen groenten en fruit verbouwen zijn:

  • Geen bestrijdingsmiddelen
  • CO2-neutraal omdat geen transport
  • Altijd vers en extra lekker

3. Je eten goed bewaren

Fruit en groenten bederven snel, en bedorven vlees zit vol ziektekiemen. Dat wil je niet. Daarom kun je vlees invriezen of pekelen. Fruit en groenten kun je drogen, inmaken, wecken of fermenteren. Wist je dat gefermenteerd eten ontzettend goed is voor je darmflora?

4. Voldoende water op voorraad

Het klimaat verandert, het wordt steeds droger en schoon drinkwater wordt minder vanzelfsprekend. Zorg er daarom voor dat je altijd voldoende water hebt. Ook handig als je niet aangesloten bent of wil zijn op de waterleiding.

[adace-ad id=”882″]

Zo kun je zelf een waterput slaan, lees hier hoe. Maar altijd een paar dichte flessen water op voorraad is geen overbodige luxe. Per persoon gebruik je per dag ongeveer 3 liter water. 2 om te drinken, 1 om te koken.

Pomp je zelf water op, zorg dan ook dat het goed gefilterd wordt. Met een systeem tussen de leiding of met een waterfilter van Berkey.

5. Regenwater opvangen

Je wil dus genoeg water hebben. Verpakt water en leidingwater opslaan is een optie, maar het is ook erg efficiënt om regenwater op te vangen in een regenton. Water in een regenton is perfect water voor je veestapel of je moestuin. En als je het filtert, kun je regenwater ook in huis gebruiken. Voor bijvoorbeeld de vaat of als douchewater.

6. Zelf energie opwekken

Om je eigen energie op te wekken, is wel even een investering nodig. Deze investering heb je echter zo weer terugverdiend. Ook is deze manier van stroomvoorziening veel liever voor onze Moeder Aarde.

Energie opwekken kan met een windmolen, watermolen of gewoon zonnepanelen. Deze energie sla je dan op in accu’s, zodat je altijd voldoende stroom hebt. Weten wat je nodig hebt en hoeveel? Neem contact op met het Off-gridcentrum.

7. Een composttoilet in je huis

Dagelijks spoelen we liters en liters schoon drinkwater door het toilet. Zo zonde! En lastig als je niet bent aangesloten op riolering. Een composttoilet is een goede oplossing.

Vroeger werden deze toiletten altijd buiten neergezet omdat ze niet fris roken. Omdat tegenwoordig de urine van de ontlasting wordt gescheiden, is dat niet meer aan de orde. Een composttoilet stinkt niet.

De resten gooi je op de composthoop, eventueel in een biologisch afbreekbare zak. Dan, zodra alles gecomposteerd is, bemest je je moestuin ermee. De urine kun je opvangen in een Ejektor tank en verdunnen met water. Is je moestuin ook erg blij mee.

8. Schoonmaakmiddelen zelf maken

Schoonmaakmiddelen en verzorgingsproducten kun je makkelijk zelf maken. Schoonmaakmiddelen zitten vol chemicaliën, verzorgingsproducten bevatten vaak het omstreden palmolie. En raad eens: deze ingrediënten zijn helemaal niet nodig! De natuur biedt ons meer dan we nodig hebben.

Een aantal simpele receptjes:

  • Ontvetter: azijn en citroen in een plantenspuit;
  • Wasmiddel: gekneusde klimop (bevat saponine, dat is natuurlijke zeep);
  • Haarmasker: 2 delen honing op 1 deel olijfolie. Verwarmen, 30 minuten inwerken, uitwassen.

klimop saponine wasmiddel

9. Een eigen bedrijf beginnen

Als je voor een baas werkt, ben je altijd afhankelijk van zijn grillen. Regel het daarom lekker zelf en begin je eigen bedrijf. Verkoop bijvoorbeeld de eieren van je legkippen, of leef als een digitale nomade en verdien je geld online.

Er zijn talloze manieren te bedenken om een eigen bedrijf te starten. Dit is alleen niet voor iedereen weggelegd. Werk je toch liever voor de baas, dan kun je er ook voor zorgen dat je werk niet plaatsgebonden is. Ook dat geeft al veel vrijheid en zelfbeschikking, zonder de onzekerheid van het ondernemerschap.

10. Leer te leven met minder

Eigenlijk had dit punt 1 moeten zijn. Zelfvoorzienend zijn is namelijk een mindset. Deze maatschappij is gericht op consumeren, en daarom denken we heel veel nodig te hebben. Dit is echter niet waar. We hebben helemaal niet veel nodig! Minimalisme wint niet voor niets aan populariteit.

Hoe meer je je eigen behoeftes duidelijk hebt, hoe minder moeite je hoeft te doen voor randzaken. En hoe minder randzaken, hoe minder geld je nodig hebt, hoe minder je hoeft te werken. Resultaat: meer tijd voor de leuke dingen! Je moestuin onderhouden bijvoorbeeld, of met je kippen knuffelen.

Zelfvoorzienend zijn is even een omslag. In je gewoontes en in je mindset. Maar als je je leefstijl stap voor stap durft aan te passen, volgt gauw de vrijheid die je zoekt.